W Mościskach, niewielkim mieście na zachodzie Ukrainy, rozegrała się w piątek scena, na którą czekały pokolenia: żołnierze Wojska Polskiego polegli we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa wrócili na godny pochówek. Po ponad osiemdziesięciu latach spoczęli w polskiej kwaterze wojennej, tam, gdzie bije serce naszej pamięci.
„Polska będzie o nich pamiętać na wieki” – napisał prezydent RP Karol Nawrocki w liście odczytanym podczas uroczystości. I był to nie tylko gest, lecz deklaracja państwa wobec własnej historii.
Powrót, który trwał dekady
Ceremonia rozpoczęła się mszą w kościele pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela. Później – jak w rytuale, którego nie wolno przerwać – kondukt ruszył na miejscowy cmentarz rzymskokatolicki. To miejsce zna już podobny ból: w 2015 roku złożono tu szczątki 111 żołnierzy, rok później kolejnych 27. Teraz – 34 nowe mogiły.
Żołnierze ci zostali odnalezieni latem, w czasie ekshumacji w dawnej wsi Zboiska pod Lwowem, gdzie we wrześniu 1939 r. żołnierze gen. Kazimierza Sosnkowskiego, gen. Franciszka Sikorskiego i płk. Stanisława Maczka bronili dostępu do miasta. Historia była dla nich bezlitosna, ale Polska nie mogła dłużej pozwolić, by ich groby pozostały zapomniane.
Polska i Ukraina – razem nad mogiłami
W Mościskach pojawili się przedstawiciele polskich władz, historycy, wojskowi i działacze społeczności polskiej z Ukrainy. Stronę ukraińską reprezentowali m.in. wiceministrowie i prezes Ukraińskiego IPN. To wspólne, symboliczne pochylenie się nad grobami żołnierzy, którzy zginęli w walce z niemieckim i sowieckim najeźdźcą, miało wymiar większy niż protokół dyplomatyczny.
„Dramat odwagi i wiary w sens walki”
Minister kultury Marta Cienkowska mówiła z wyraźnym wzruszeniem:
„Stoję tu przede wszystkim jako Polka, by oddać hołd tym, którzy pod Zboiskami zginęli za Polskę. To ziemia przesiąknięta bólem i chwałą – miejscem, gdzie młodzi ludzie stanęli naprzeciw potężnej machiny wojennej, mając tylko wiarę, honor i poczucie obowiązku.”
Przypomniała, że walka o Lwów była dla nich sprawą oczywistą – nie zastanawiali się nad szansami, nie kalkulowali. Wiedzieli, że trzeba bronić miasta, domu, ojczyzny.
I dlatego – podkreśliła –
„Ich ofiara stała się fundamentem pamięci o niezłomności”.
Prezydent: „Odeszli na wieczną wartę, ale są ciągle z nami”
Prezydent Nawrocki w przesłaniu przypomniał dramatyczne okoliczności walk o Lwów, bitwę pod Jaworowem, rozbicie pułku SS „Germania” i zdradziecki atak Armii Czerwonej 17 września.
Wskazał, że wielu oficerów, którzy bronili miasta, trafiło później na listę katyńską – zapłacili za wierność Polsce życiem.
Prezydent zwrócił uwagę na szczególną symbolikę obecnego pochówku:
„Dziś, po latach, możemy odprowadzić ich na wieczną wartę i przywrócić imiona bohaterom. Cześć i chwała obrońcom Polski.”
Historyczny spór, który zaczyna się domykać?
Pogrzeb w Mościskach wpisuje się w szerszy kontekst polsko-ukraińskiego pojednania w sprawach pamięci. Po 2017 r. Ukraina zablokowała poszukiwania i ekshumacje ofiar polskich, w reakcji na usunięcie nielegalnego pomnika UPA w Hruszowicach. Spór trwał siedem lat.
Przełom przyszedł dopiero pod koniec 2024 r., kiedy ministrowie spraw zagranicznych Polski i Ukrainy ogłosili zniesienie moratorium. W praktyce oznacza to: Polska znów może szukać i chować swoich zmarłych na Ukrainie.
Wiosną 2025 r. przeprowadzono ekshumacje w Puźnikach, gdzie w lutym 1945 r. ukraińscy nacjonaliści wymordowali od 50 do 120 Polaków. Odnalezione szczątki 42 osób pochowano we wrześniu.
Zboiska – miejsce walk i pamięci
Ekshumacje żołnierzy broniących Lwowa odsłoniły dwa zbiorowe groby – co najmniej 31 ciał, a także liczne szczątki należące zapewne do kolejnych kilkudziesięciu osób. Znaleziono nieśmiertelniki, guziki, elementy oporządzenia, medaliki, różańce.
Każdy taki przedmiot to ślad człowieka – czyjegoś syna, ojca, męża. To materialny dowód, że ci ludzie żyli, walczyli i zasługują na imię oraz miejsce, gdzie można zapalić znicz.
Historia zatacza krąg
Pod Zboiskami walczyli żołnierze Maczka, Sosnkowskiego i żołnierze innych jednostek idących z odsieczą Lwowa. Zginęli broniąc miasta-symbolu, miasta, w którym polska i ukraińska historia splatały się przez stulecia.
Dziś – gdy Ukraina sama walczy o przetrwanie – pochówek polskich żołnierzy na jej ziemi ma wymiar głęboko symboliczny. Przypomina, że w obliczu zła oba narody stawały i stają ramię w ramię.
Oprac. Jagiellonia.org
Na podstawie informacji Polskiej Agencji Prasowej, fot. Ambasada RP w Kijowie
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE „HISTORIA” NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU: „Russkij mir. Imperium kłamstw, despotyzmu i zniewolenia”
Samobójstwo Zachodu?
JEŚLI PUTIN WYGRA, ZMOBILIZUJE UKRAIŃCÓW PRZECIW EUROPIE
To jest nasza wojna!
UKRAINA TO DOPIERO PIERWSZY FRONT ROSYJSKIEJ WOJNY PRZECIWKO ZACHODOWI
Obejrzyj antypolskie wystąpienie Putina!
PUTIN GROZI POLAKOM!
Podobnej retoryki używał przed inwazją na Ukrainę
Polska to Kraj Nadwiślański?
ZOBACZ NASZ FILM: „PUTIN MARZY O WSKRZESZENIU IMPERIUM ROSYJSKIEGO”
Polecamy państwa uwadze nasz film:
„PUTIN PLANOWAŁ ATAK NA POLSKĘ‼️ UKRAINA POKRZYŻOWAŁA TE PLANY”
Co Putin planował zrobić z Polską i Europą?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZ FILM: „WRÓG U BRAM”
Nadchodzi III wojna światowa❓
BEZKARNOŚĆ ROZZUCHWALA ROSJĘ❗️
Jak pokonać Rosję?
OGLĄDAJ NASZE FILMY O STRATEGII PRZETRWANIA W WARUNKACH ROSYJSKIEJ WOJNY HYBRYDOWEJ
Rosja to więzienie narodów!
KIEDY NASTĄPI TRZECIA FAZA UPADKU IMPERIUM ZŁA?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE „GEOPOLITYKA” NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU: „Koniec Pax Americana? Polityka Trumpa popycha świat w otchłań chaosu”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „DYPLOMACJA XXI WIEKU. Nowy ład światowy wykuwa się na Ukrainie”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „Rosyjski antyświat. Polityka na krawędzi apokalipsy”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN GROZI POLSCE”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN POWINIEN BŁAGAĆ O LITOŚĆ. I WTEDY BĘDZIE NASZA ODPOWIEDŹ – TRYBUNAŁ”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTINIZM. EKSPANSJA ZŁA”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „LUDOBÓJSTWO 2022”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU „GEOPOLITYKA”
ZOBACZ TAKŻE:
Ostatnie komentarze