Kategoria: Geopolityka

Przez dekady europejska debata o bezpieczeństwie opierała się na jednym założeniu: Stany Zjednoczone są trwałym, automatycznym gwarantem obrony Europy, a NATO jest przede wszystkim amerykańskim projektem „opiekuńczym”. Najnowsze sygnały z Waszyngtonu — określane coraz częściej mianem koncepcji NATO 3.0 — pokazują, że ten model właśnie się kończy. I co istotne: nie kończy go Europa. Kończą go same Stany Zjednoczone.

Na tle szalonej wojny kognitywnej, którą Rosja prowadzi przeciwko Polsce — a której jednym z kluczowych narzędzi jest konsekwentne podsycanie i amplifikowanie nastrojów antyukraińskich — decyzja prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego o nadaniu elitarnej jednostce Sił Operacji Specjalnych imienia „Bohaterów UPA” wywołała efekt, który w przestrzeni informacyjnej można bez przesady porównać do detonacji potężnej bomby psychologicznej.

W lutym ubiegłego roku w artykule pt. „De facto jedność euroatlantycka już nie istnieje. Europa bez Ukrainy – bez szans na obronę” przewidziałem scenariusz, który dziś staje się faktem. Stany Zjednoczone coraz wyraźniej sygnalizują, że nie zamierzają już w nieskończoność ponosić głównego ciężaru obrony Europy. Waszyngton oczekuje, że europejskie państwa NATO przejmą zasadniczą odpowiedzialność za bezpieczeństwo własnego kontynentu i w szybkim tempie zaczną wypełniać luki pozostawiane przez ograniczającą swoją obecność Amerykę.

Jeszcze kilka lat temu takie słowa brzmiałyby jak polityczna hiperbola. Dziś są już twardą diagnozą strategiczną, formułowaną wprost przez najwyższych amerykańskich decydentów i dowódców wojskowych. Wojna rozpętana przez Kreml przeciwko Ukrainie nie tylko nie złamała państwa ukraińskiego — nie zdołała go podporządkować, złamać ani wyniszczyć zgodnie z rosyjską doktryną wojny imperialnej. Przeciwnie — w warunkach pełnoskalowej agresji Rosji przekształciła je w jedno z najbardziej doświadczonych, najbardziej innowacyjnych i zarazem najskuteczniejszych mocarstw militarnych współczesnego świata, które z pola ofiary przeszło do roli strategicznego gracza kształtującego architekturę bezpieczeństwa całej Europy.

Od 2014 roku, a szczególnie po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji przeciwko Ukrainie w 2022 roku, polska przestrzeń informacyjna została zalana zakłamanymi narracjami rosyjskiej wojny psychologiczno-informacyjnej. Na pierwszym etapie tej agresji – zanim brudny but rosyjskiego okupanta spróbuje ponownie stanąć na świętej polskiej ziemi – Kreml nie musi jeszcze wysyłać czołgów, aby osłabiać państwo polskie. Wystarczą armie trolli, sieci propagandowe, samozwańczy „eksperci” od geopolityki, internetowi szarlatani oraz polityczni pożyteczni idioci, którzy niemal słowo w słowo powielają rosyjskie narracje, zatruwając polską debatę publiczną i rozbrajając społeczeństwo psychologicznie wobec realnego zagrożenia ze strony Moskwy.

Stany Zjednoczone coraz szybciej tracą status niekwestionowanego hegemona świata, a majowa podróż Donalda Trumpa do Pekinu stała się symbolicznym potwierdzeniem tektonicznego przesunięcia w światowym układzie sił. Spotkanie Trumpa z Xi Jinpingiem pokazało coś znacznie ważniejszego niż kolejną rundę negocjacji handlowych. Świat wkroczył w epokę trwałej wielobiegunowości, a Waszyngton po raz pierwszy od dekad został zmuszony do działania z pozycji defensywnej.

Rosja w ostatnich latach wyraźnie traci swoje dotychczasowe wpływy w wielu regionach świata: na Kaukazie Południowym (Armenia i Azerbejdżan), w Afryce, na Bliskim Wschodzie (Syria, Iran), w Ameryce Łacińskiej (Wenezuela, Kuba), a także w Europie Środkowo-Wschodniej, gdzie coraz bardziej widoczna jest erozja jej pozycji nawet w takich krajach jak Węgry. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera Europejska Wspólnota Polityczna – nieformalny, ale coraz bardziej istotny proces politycznego zbliżania państw Europy, obejmujący nie tylko Unię Europejską, lecz także kluczowych partnerów spoza niej, w tym Wielką Brytanię i Kanadę, w ramach szerokiej koordynacji wobec Moskwy.

Rosyjskie żądania z końca 2021 roku nie były elementem gry dyplomatycznej, lecz zapowiedzią siłowej rewizji porządku w Europie. Wojna przeciwko Ukrainie potwierdziła tę logikę. Dziś pytanie nie brzmi, czy system bezpieczeństwa się zmienia, lecz czy Polska nadąży za tą zmianą.

1 maja 2004 roku Polska weszła do Unii Europejskiej. Dla jednych był to „ryzykowny eksperyment”, dla innych – historyczna szansa. Dziś, po ponad dwóch dekadach, spór można zamknąć jednym zdaniem: Polska nie tylko skorzystała – Polska wygrała. A mimo to w przestrzeni publicznej wciąż krążą antyunijne mity o proweniencji rosyjskiej propagandy. Warto więc oddzielić fakty od politycznych narracji i mitów.

Ameryka, która przez dekady niosła światu pochodnię wolności, dziś coraz częściej ją wypuszcza z rąk. W chwili, gdy Zachód grzęźnie w sporach i traci wiarę we własne wartości, Ukraina – bombardowana, krwawiąca, ale niezłomna – podnosi ją z ziemi. Na łamach The New York Times David French stawia tezę, która brzmi jak ostrzeżenie i wyzwanie zarazem: nowy lider wolnego świata nie rodzi się w gabinetach wielkich mocarstw, lecz na froncie walki o przetrwanie.