23 marca 2026 roku we wsi Ugły na Wołyniu rozpoczęły się długo oczekiwane prace poszukiwawcze w miejscu prawdopodobnego pochówku ofiar tragicznych wydarzeń z maja 1943 roku. Dla strony polskiej to przede wszystkim kolejny ważny etap w odnajdywaniu szczątków Polaków zamordowanych podczas ludobójczej antypolskiej akcji UPA. Dla obu państw – Polski i Ukrainy – to także test, czy prawda historyczna może stać się realnym fundamentem pojednania, a nie tylko pustym politycznym sloganem.
Prace prowadzone są w miejscowości Ugły, położonej dziś na terenie Sarnieńskiej wspólnoty miejskiej w obwodzie rówieńskim, gdzie – jak wskazują źródła historyczne i wcześniejsze ustalenia badaczy – może znajdować się miejsce pochówku mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas dramatycznych wydarzeń II wojny światowej.
POLSKA PAMIĘĆ: PONAD STO OFIAR NAPADU UPA
Z polskiej perspektywy Ugły to jedno z tych miejsc na Wołyniu, gdzie historia domaga się nie tylko pamięci, ale i elementarnej sprawiedliwości. Polska kolonia Ugły została zaatakowana nad ranem 12 maja 1943 roku przez oddział UPA. Według szacunków spłonęło wówczas około 50 gospodarstw, a życie straciło ponad 100 Polaków – cywilów, w tym kobiety i dzieci.
To właśnie te ofiary mają zostać odnalezione i godnie upamiętnione. Przez dziesięciolecia pozostawały bezimienne, bez grobów, bez krzyży i bez prawa do godnego pochówku. Dziś, po latach blokad i politycznych sporów, rozpoczyna się próba przywrócenia im imion, miejsca pamięci i należnej czci.
UKRAINA: WSPÓLNA PRACA DLA PRAWDY I WZAJEMNEGO ZAUFANIA
Co istotne, równolegle głos zabrała także strona ukraińska. W oficjalnym komunikacie Ministerstwa Kultury i Komunikacji Strategicznej Ukrainy podkreślono, że w Ugłach rozpoczęły się prace poszukiwawcze w miejscu prawdopodobnego pochówku mieszkańców wsi – Ukraińców i Polaków, którzy zginęli podczas wydarzeń II wojny światowej.
Wiceminister kultury Ukrainy Iwan Werbyckii zaznaczył:
„Ukraina i Polska wspólnie pracują nad tym, aby godnie uczcić pamięć ofiar oraz budować wzajemne zaufanie między naszymi narodami w celu ustalenia prawdy o trudnych kartach wspólnej historii Ukraińców i Polaków”.
To deklaracja ważna nie tylko dyplomatycznie, ale przede wszystkim moralnie. Bo prawdziwe polsko-ukraińskie pojednanie nie może opierać się ani na przemilczeniach, ani na relatywizowaniu zbrodni. Może być trwałe wyłącznie wtedy, gdy obie strony zgodzą się, że fundamentem porozumienia jest prawda, godny pochówek ofiar i uczciwa pamięć historyczna.
POJEDNANIE TAK – ALE TYLKO OPARTE NA PRAWDZIE
Nie ma dziś żadnej sprzeczności między wspieraniem Ukrainy w jej walce z rosyjskim imperializmem a twardym domaganiem się prawdy o ludobójstwie wołyńsko-małopolskim. Przeciwnie – właśnie dojrzałe partnerstwo między Warszawą a Kijowem wymaga, by najtrudniejsze sprawy nie były zamiatane pod dywan.
Polacy mają prawo oczekiwać jasnego nazwania zbrodni po imieniu: Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińska Powstańcza Armia (UPA) w latach 1943–1945 dopuściły się ludobójczej czystki etnicznej, w której zamordowano blisko 100 tysięcy Polaków – bezbronnych mieszkańców wsi i osad na Wołyniu oraz w Małopolsce Wschodniej.
Jednocześnie Ukraina, która sama dziś doświadcza barbarzyńskiej rosyjskiej agresji, coraz wyraźniej pokazuje, że jest gotowa do bardziej odpowiedzialnego podejścia do trudnych rozdziałów wspólnej historii. Jeśli ten proces będzie kontynuowany, może stać się jednym z najważniejszych kroków ku rzeczywistemu porozumieniu między naszymi narodami.
EFEKT DIALOGU, KTÓRY WRESZCIE PRZYNOSI KONKRET
Prace w Ugłach prowadzone są zgodnie z ustaleniami ukraińsko-polskiej grupy roboczej ds. pamięci historycznej, zapisanymi we wspólnym komunikacie podsumowującym rok 2025. Jak podkreśliła strona ukraińska, ustalenia te zostały również potwierdzone podczas spotkania prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego i prezydenta RP Karola Nawrockiego w grudniu 2025 roku w Warszawie.
Polskie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazuje z kolei, że rozpoczęte działania są realizacją planu zapowiedzianego jeszcze w grudniu ubiegłego roku przez Polsko-Ukraińską Grupę Roboczą ds. Godnych Pochówków.
Minister kultury Marta Cienkowska mówiła o tym wprost:
– To efekt dialogu, który działa. W zeszłym roku w Puźnikach odnaleźliśmy szczątki 42 ofiar. W Zboiskach – naszych żołnierzy. Nie robimy tego dla polityki. Robimy to, by każda ofiara miała grób, krzyż i nazwisko. By rodziny mogły zapalić znicz. To jest nasz obowiązek.
Te słowa trafnie oddają sens całego procesu. Nie chodzi o medialne gesty ani dyplomatyczne deklaracje. Chodzi o coś znacznie ważniejszego: o przywracanie godności tym, których pozbawiono nawet prawa do mogiły.
GDZIE MOGĄ SPOCZYWAĆ OFIARY?
Według strony ukraińskiej prawdopodobne miejsce pochówku znajduje się w pobliżu dawnego cmentarza ewangelickiego, na którym na początku XX wieku chowano mieszkańców niemieckich osiedli. Celem obecnej ekspedycji jest przede wszystkim lokalizacja miejsca pochówku.
Jeśli znaleziska zostaną potwierdzone, kolejnymi etapami będą:
- ekshumacja,
- identyfikacja szczątków,
- godny ponowny pochówek ofiar.
Warto dodać, że w grudniu ubiegłego roku polscy i ukraińscy specjaliści przeprowadzili już w Ugłach wstępne rozpoznanie terenu. Wówczas prof. Andrzej Ossowski informował, że w tym miejscu może znajdować się grób zbiorowy, w którym spoczywają szczątki kilkudziesięciu osób, choć skala tragedii mogła być znacznie większa.
KTO PROWADZI PRACE?
Po stronie ukraińskiej ekspedycję prowadzi Komunalne Przedsiębiorstwo Lwowskiej Rady Obwodowej „Dola”, działające na podstawie zgody wydanej przez ukraińskie Ministerstwo Kultury w 2025 roku.
Inicjatorką przeprowadzenia prac była Karolina Romanowska, prezes stowarzyszenia „Polsko-Ukraińskie Pojednanie”. Do projektu dołączyli także specjaliści z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, w tym zespół prof. Andrzeja Ossowskiego, finansowany przez polskie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
To bardzo ważny sygnał: po latach wzajemnych pretensji i historycznych napięć pojawia się wreszcie model współpracy, w którym polska determinacja w dochodzeniu prawdy łączy się z ukraińską gotowością do otwierania trudnych tematów.
PO LATACH BLOKADY – PRZEŁOM
Trzeba przypomnieć, że przez wiele lat kwestia ekshumacji polskich ofiar na Ukrainie była źródłem poważnych napięć w relacjach między Warszawą a Kijowem. Od wiosny 2017 roku trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy, wprowadzonego przez ukraiński IPN po demontażu pomnika UPA w Hruszowicach.
W praktyce oznaczało to, że tysiące polskich ofiar z Wołynia i Małopolski Wschodniej nadal pozostawały bezimienne i bez grobów.
Dopiero pod koniec listopada 2024 roku Ukraina oficjalnie poinformowała, że nie ma żadnych przeszkód dla prowadzenia przez polskie instytucje państwowe i podmioty prywatne – we współpracy z właściwymi instytucjami ukraińskimi – prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych na swoim terytorium, zgodnie z obowiązującym prawem.
Był to przełom długo oczekiwany – i absolutnie konieczny.
PUŹNIKI BYŁY PIERWSZYM WAŻNYM KROKIEM
Wiosną 2025 roku przeprowadzono ekshumacje w dawnej wsi Puźniki na terenie obecnego obwodu tarnopolskiego. To właśnie tam w nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku ukraińscy nacjonaliści zamordowali – według różnych źródeł – od 50 do 120 Polaków.
W wyniku prac odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób, które zostały uroczyście pochowane w Puźnikach 6 września 2025 roku.
Na rok 2026 zaplanowano kolejne działania: dalsze prace w Puźnikach, a także nowe poszukiwania i ekshumacje na terenach dawnych polskich miejscowości Huta Pieniacka i Ostrówki.
BEZ PRAWDY NIE BĘDZIE TRWAŁEGO POJEDNANIA
Ugły mogą stać się czymś więcej niż kolejnym punktem na mapie ekshumacji. Mogą stać się symbolem dojrzalszego etapu w relacjach polsko-ukraińskich – takiego, w którym solidarność wobec współczesnych zagrożeń nie oznacza rezygnacji z prawdy o przeszłości.
To właśnie dziś jest największe wyzwanie dla obu narodów.
Polacy mają prawo domagać się prawdy, pamięci i godnego pochówku swoich ofiar. Ukraińcy mają szansę pokazać, że budują nowoczesne państwo zdolne do uczciwego zmierzenia się z własną trudną historią.
Jeśli tak się stanie, wtedy polsko-ukraińskie pojednanie nie będzie jedynie hasłem wypowiadanym na konferencjach prasowych. Będzie realnym, historycznym procesem opartym na szacunku dla ofiar, odwadze w nazywaniu zbrodni po imieniu i wspólnej woli, by dramat XX wieku nie zatruwał przyszłości naszych narodów.
Bo prawdziwe pojednanie nie rodzi się z amnezji. Rodzi się z prawdy.
Jagiellonia.org
Opracowanie na podstawie doniesień PAP, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP oraz Ministerstwa Kultury i Komunikacji Strategicznej Ukrainy
PRZECZYTAJ:
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE „HISTORIA” NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU: „Russkij mir. Imperium kłamstw, despotyzmu i zniewolenia”
Kapitulacja USA?
„PLAN POKOJOWY” TRUMPA TO PRZEPIS NA GLOBALNY CHAOS
Samobójstwo Zachodu?
JEŚLI PUTIN WYGRA, ZMOBILIZUJE UKRAIŃCÓW PRZECIW EUROPIE
To jest nasza wojna!
UKRAINA TO DOPIERO PIERWSZY FRONT ROSYJSKIEJ WOJNY PRZECIWKO ZACHODOWI
Obejrzyj antypolskie wystąpienie Putina!
PUTIN GROZI POLAKOM!
Podobnej retoryki używał przed inwazją na Ukrainę
Polska to Kraj Nadwiślański?
ZOBACZ NASZ FILM: „PUTIN MARZY O WSKRZESZENIU IMPERIUM ROSYJSKIEGO”
Polecamy państwa uwadze nasz film:
„PUTIN PLANOWAŁ ATAK NA POLSKĘ‼️ UKRAINA POKRZYŻOWAŁA TE PLANY”
Co Putin planował zrobić z Polską i Europą?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZ FILM: „WRÓG U BRAM”
Nadchodzi III wojna światowa❓
BEZKARNOŚĆ ROZZUCHWALA ROSJĘ❗️
Jak pokonać Rosję?
OGLĄDAJ NASZE FILMY O STRATEGII PRZETRWANIA W WARUNKACH ROSYJSKIEJ WOJNY HYBRYDOWEJ
Rosja to więzienie narodów!
KIEDY NASTĄPI TRZECIA FAZA UPADKU IMPERIUM ZŁA?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE „GEOPOLITYKA” NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU: „Koniec Pax Americana? Polityka Trumpa popycha świat w otchłań chaosu”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „DYPLOMACJA XXI WIEKU. Nowy ład światowy wykuwa się na Ukrainie”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „Rosyjski antyświat. Polityka na krawędzi apokalipsy”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN GROZI POLSCE”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN POWINIEN BŁAGAĆ O LITOŚĆ. I WTEDY BĘDZIE NASZA ODPOWIEDŹ – TRYBUNAŁ”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTINIZM. EKSPANSJA ZŁA”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „LUDOBÓJSTWO 2022”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU „GEOPOLITYKA”
ZOBACZ TAKŻE:
Ostatnie komentarze