Rosja w ostatnich latach wyraźnie traci swoje dotychczasowe wpływy w wielu regionach świata: na Kaukazie Południowym (Armenia i Azerbejdżan), w Afryce, na Bliskim Wschodzie (Syria, Iran), w Ameryce Łacińskiej (Wenezuela, Kuba), a także w Europie Środkowo-Wschodniej, gdzie coraz bardziej widoczna jest erozja jej pozycji nawet w takich krajach jak Węgry.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera Europejska Wspólnota Polityczna – nieformalny, ale coraz bardziej istotny proces politycznego zbliżania państw Europy, obejmujący nie tylko Unię Europejską, lecz także kluczowych partnerów spoza niej, w tym Wielką Brytanię i Kanadę, w ramach szerokiej koordynacji wobec Moskwy.

ARMENIA – „SERCE EUROPY” BEZ EUROPEJSKICH GRANIC?

4 i 5 maja Erywań stał się gospodarzem dwóch dużych wydarzeń o randze europejskiej: 8. szczytu Europejskiej Wspólnoty Politycznej (EWP) oraz pierwszego w historii szczytu Armenia–UE. Dzieje się to na miesiąc przed wyborami parlamentarnymi w kraju i zaledwie kilka tygodni po wizycie premiera Nikoli Paszyniana w Moskwie.

Intensywna aktywność dyplomatyczna uczyniła z Erywania jeden z głównych punktów europejskiej agendy politycznej. Jednocześnie rodzi to fundamentalne pytanie: na ile trwała i realna jest proeuropejska orientacja państwa, które znajduje się w geopolitycznym otoczeniu o zupełnie odmiennych wektorach strategicznych?

„SERCE EUROPY” POZA EUROPĄ

Szczyt EWP po raz pierwszy odbył się na Południowym Kaukazie – regionie, który jeszcze niedawno kojarzono głównie z Gruzją jako liderem integracji europejskiej. Dziś jednak Bruksela coraz częściej krytycznie ocenia jej wewnętrzny kurs polityczny i oddalanie się od standardów UE.

Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa stwierdził, że organizacja szczytu „umieszcza Armenię w samym sercu Europy – tam, gdzie jej miejsce”, mimo że geograficznie kraj ten pozostaje poza strukturami Unii Europejskiej. Jednocześnie UE rozwija z Armenią współpracę w nowych obszarach, w tym w sektorze obronnym i w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym, a także prowadzi rozmowy o liberalizacji reżimu wizowego.

Costa określił wydarzenie jako historyczne, wskazując na dwa kluczowe elementy: postęp w procesie pokojowym między Armenią a Azerbejdżanem oraz udział Kanady jako pierwszego państwa spoza Europy w formacie EWP. Podkreślił również, że europejski kurs Armenii nie jest błędem strategicznym, a partnerzy z UE są gotowi wspierać jego „nieodwracalność”.

Prezydent Francji Emmanuel Macron poszedł jeszcze dalej w ocenie przemian zachodzących w regionie, mówiąc o „głębokiej transformacji” Armenii i szerszym procesie europejskiego przebudzenia w kontekście wojny Rosji przeciwko Ukrainie oraz zmian politycznych w Mołdawii.

WIZYTA ZEŁENSKIEGO I SYGNAŁY GEOPOLITYCZNE

Szczególną uwagę przyciągnęła obecność prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego. Jeszcze niedawno jego udział w takim wydarzeniu w Erywaniu wydawał się mało prawdopodobny, biorąc pod uwagę wieloletnią zależność Armenii od Rosji w sferze bezpieczeństwa i gospodarki.

Zełenski wykorzystał forum do komentarzy dotyczących przebiegu wojny z Rosją, wskazując m.in. na osłabienie potencjału militarnego Moskwy i zmiany w sposobie organizacji jej działań publicznych i symbolicznych.

Jednocześnie z Kremla płyną mieszane sygnały. Władimir Putin deklarował formalną akceptację dla rozwoju relacji Armenia–UE, jednocześnie podkreślając, że równoczesne uczestnictwo w strukturach integracyjnych UE i Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej jest w praktyce niemożliwe. Armenia pozostaje członkiem EUG, WNP i ODKB, choć w ostatnim czasie faktycznie zamraża swoje uczestnictwo w wojskowych mechanizmach tej ostatniej organizacji.

Rosja ostrzega także przed kosztami gospodarczymi ewentualnego odejścia Erywania od dotychczasowych struktur integracyjnych, wskazując na wysoką zależność Armenii od rosyjskich rynków i surowców energetycznych.

EUROPEJSKA WSPÓLNOTA POLITYCZNA JAKO PROCES KONSOLIDACJI KONTYNENTU

Europejska Wspólnota Polityczna (EWP) to nieformalna platforma polityczna obejmująca 47 państw europejskich, utworzona w 2022 roku jako odpowiedź na rosyjską inwazję na Ukrainę. Jej inicjatorem był prezydent Francji Emmanuel Macron, który zaproponował stworzenie szerokiej przestrzeni dialogu między państwami UE a krajami spoza Unii.

EWP nie posiada stałych struktur, budżetu ani kompetencji decyzyjnych. Jej znaczenie wynika jednak z faktu, że staje się ona coraz ważniejszym narzędziem koordynacji politycznej w Europie, szczególnie w obszarach bezpieczeństwa, energii, migracji oraz przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym.

W praktyce format ten obejmuje nie tylko państwa Unii Europejskiej, ale także m.in. Wielką Brytanię, Ukrainę, Turcję, państwa Bałkanów Zachodnich, Kaukaz Południowy, a także – co istotne – Kanadę jako partnera uczestniczącego w wybranych szczytach. Rosja i Białoruś zostały z tego procesu wykluczone.

EWP jest często porównywana do G7 i G20 – jako forum nieformalnych spotkań liderów, bez obowiązujących decyzji, ale z rosnącym znaczeniem politycznym wynikającym z regularnej koordynacji stanowisk wobec kluczowych wyzwań, w tym rosyjskiej agresji.

ARMENIA JAKO „WYSPA EUROPEJSKA” W REGIONIE

Mimo dyplomatycznego entuzjazmu Armenia pozostaje w trudnym położeniu geograficznym i politycznym. Otoczona przez państwa o różnych, często sprzecznych orientacjach strategicznych, staje się w pewnym sensie „wyspą” proeuropejskiego kursu w regionie.

Gruzja doświadcza ochłodzenia relacji z Brukselą, Azerbejdżan koncentruje się na pragmatycznej współpracy energetycznej, a Turcja – mimo formalnego statusu kandydata do UE – od lat pozostaje poza realną ścieżką akcesyjną.

W tej sytuacji kluczowe pytanie brzmi, czy integracja z UE w przypadku Armenii jest realnym procesem politycznym, czy raczej długofalową strategią równoważenia wpływów regionalnych.

Jak wskazują analitycy, Erywań prowadzi obecnie politykę stopniowego zbliżania do Unii Europejskiej, unikając gwałtownych decyzji, które mogłyby wywołać destabilizację wewnętrzną lub kryzys w relacjach z Rosją.

OSTROŻNA STRATEGIA ERYWAŃA

W ocenie ekspertów proces eurointegracji Armenii ma charakter etapowy i pragmatyczny. Władze w Erywaniu koncentrują się na budowaniu relacji i dostosowywaniu instytucji, a nie na szybkim członkostwie w UE.

Kluczowym elementem tej strategii jest minimalizowanie ryzyka geopolitycznego, szczególnie w kontekście zależności od Rosji. Zbyt szybkie tempo zmian mogłoby – w ocenie wielu analityków – doprowadzić do kryzysu gospodarczego i politycznego, którego Armenia musiałaby samodzielnie rozwiązywać.

WNIOSKI

Armenia znajduje się dziś w wyjątkowym punkcie zwrotnym: między tradycyjną zależnością od Rosji a stopniowym otwieraniem się na struktury europejskie. Europejska Wspólnota Polityczna staje się w tym procesie nie tylko platformą dialogu, ale także narzędziem szerszej konsolidacji politycznej kontynentu wobec Moskwy.

Jednocześnie pozostaje pytanie, czy ten kierunek okaże się trwały w realiach silnych ograniczeń geograficznych, gospodarczych i regionalnych – oraz czy „europejski kurs” Armenii przekształci się w długofalową zmianę strategiczną, czy pozostanie delikatną równowagą między Wschodem a Zachodem.

W JEDNOŚCI SIŁA

W obecnych realiach geopolitycznych Polska może zachować swoją państwowość, suwerenność i tożsamość narodową wyłącznie jako część szerszej wspólnoty politycznej Zachodu — przede wszystkim w ramach Unii Europejskiej oraz rozwijającej się Europejskiej Wspólnoty Politycznej.

Bez realnej konsolidacji państw Europy — obejmującej nie tylko kraje UE, lecz także Ukrainę, Turcję i państwa Kaukazu — żadne państwo Starego Kontynentu nie będzie w stanie samodzielnie zapewnić sobie bezpieczeństwa ani skutecznie przeciwstawić się presji ze strony Rosji i jej sojuszników.

W momencie, gdy stawką jest stabilność całego kontynentu, powrót do myślenia w kategoriach wyłącznie partykularnych interesów narodowych nie jest przejawem realizmu, lecz strategicznej krótkowzroczności — a w konsekwencji prowadzi do osłabienia Europy jako całości.

Rozpad europejskiej jedności oznaczałby powrót do brutalnej polityki siły — świata, w którym interesy państw definiowane są nie przez współpracę, lecz przez presję i dyktat silniejszych graczy.

Koncepcja Międzymorza — którą od lat konsekwentnie rozwijam i popularyzuję — może nabrać realnego znaczenia dopiero w warunkach głębokiej przebudowy politycznej Europy. Dotyczy to także scenariuszy, w których rośnie znaczenie sił podważających dotychczasowy model integracji, takich jak Front Narodowy we Francji czy Alternatywa dla Niemiec w Niemczech.

Włodzimierz Iszczuk

Redaktor naczelny portalu Jagiellonia.org i czasopisma „Głos Polonii”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE „HISTORIA” NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU: „Russkij mir. Imperium kłamstw, despotyzmu i zniewolenia”

Kapitulacja USA?
„PLAN POKOJOWY” TRUMPA TO PRZEPIS NA GLOBALNY CHAOS

Samobójstwo Zachodu?
JEŚLI PUTIN WYGRA, ZMOBILIZUJE UKRAIŃCÓW PRZECIW EUROPIE

To jest nasza wojna!
UKRAINA TO DOPIERO PIERWSZY FRONT ROSYJSKIEJ WOJNY PRZECIWKO ZACHODOWI

Obejrzyj antypolskie wystąpienie Putina!
PUTIN GROZI POLAKOM!
Podobnej retoryki używał przed inwazją na Ukrainę

Polska to Kraj Nadwiślański?
ZOBACZ NASZ FILM: „PUTIN MARZY O WSKRZESZENIU IMPERIUM ROSYJSKIEGO”

Polecamy państwa uwadze nasz film:
„PUTIN PLANOWAŁ ATAK NA POLSKĘ‼️ UKRAINA POKRZYŻOWAŁA TE PLANY”

Co Putin planował zrobić z Polską i Europą?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZ FILM: „WRÓG U BRAM”

Nadchodzi III wojna światowa
BEZKARNOŚĆ ROZZUCHWALA ROSJĘ
❗️

Jak pokonać Rosję?
OGLĄDAJ NASZE FILMY O STRATEGII PRZETRWANIA W WARUNKACH ROSYJSKIEJ WOJNY HYBRYDOWEJ

Rosja to więzienie narodów!
KIEDY NASTĄPI TRZECIA FAZA UPADKU IMPERIUM ZŁA?

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE „GEOPOLITYKA” NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU: „Koniec Pax Americana? Polityka Trumpa popycha świat w otchłań chaosu”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „DYPLOMACJA XXI WIEKU. Nowy ład światowy wykuwa się na Ukrainie”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „Rosyjski antyświat. Polityka na krawędzi apokalipsy”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN GROZI POLSCE”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN POWINIEN BŁAGAĆ O LITOŚĆ. I WTEDY BĘDZIE NASZA ODPOWIEDŹ – TRYBUNAŁ”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTINIZM. EKSPANSJA ZŁA”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „LUDOBÓJSTWO 2022” 

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU „GEOPOLITYKA”

ZOBACZ TAKŻE: