Autor: Włodzimierz Iszczuk

Jesień 1660 roku. Wojska Rzeczypospolitej stają naprzeciw potęgi moskiewsko-kozackiej pod Cudnowem, niedaleko Żytomierza. Przez blisko trzy tygodnie ważyły się losy całej wojny. To tu decydowało się, czy Polska pozostanie państwem wolnych ludzi, czy padnie pod ciosami carskiego imperium. Dowódca moskiewski, Wasyl Szeremietiew – „wojewoda kijowski” – pysznił się, że z marszu zdobędzie Lwów i Kraków. Chełpił się, że pojmie króla polskiego i w srebrnych kajdanach odprowadzi go przed cara. W swojej pysze posunął się nawet do bluźnierstwa – wskazując na ikonę Chrystusa, miał powiedzieć, że nie uzna Go za Boga, jeśli nie pomoże mu „złamać królestwa Lachów”. Słowa te miały się wkrótce obrócić przeciwko niemu.

9 października 1610 roku to data, która wciąż pali rosyjską pamięć jak rozżarzony żelazem znak hańby. Tego dnia wojska Rzeczypospolitej Obojga Narodów — Polacy, Litwini, Rusini (dzisiejsi Ukraińcy i Białorusini) oraz Kozacy Zaporoscy — pod wodzą hetmana Stanisława Żółkiewskiego zdobyły Moskwę i zajęły Kreml. Nad stolicą carów załopotały trzy chorągwie: biały Orzeł Polski, litewska Pogoń i złoty Archanioł Michał, patron ziem kijowskich.