W dniach 14 października – 2 listopada 1660 r., pod Cudnowem, nieopodal Żytomierza, wojska Rzeczypospolitej zmierzyły się z przeważającymi siłami moskiewsko-kozackimi.
Przed bitwą dowódca moskiewski, Wasyl Szeremietiew, mianowany przez cara „wojewodą kijowskim,” zapowiadał triumfalny marsz blisko stutysięcznej armii na Lwów i Kraków. Jego przechwałki były pełne zuchwałości – obiecywał zdobycie Krakowa, wzięcie do niewoli polskiego króla i dostarczenie go w srebrnych kajdanach przed oblicze cara moskiewskiego. W dodatku, nie przebierając w słowach, popadł w bluźnierstwo: wskazał na ikonę Chrystusa i stwierdził, że przestanie uznawać Go za Boga i Zbawiciela, jeśli nie pomoże mu pokonać królestwa „Lachów” i pochwycić polskiego monarchy.
Wojska polskie, dowodzone przez hetmana Stanisława Potockiego i hrabiego Jerzego Lubomirskiego, wspierały również oddziały tatarskie pod wodzą nuradyna sołtana Safera Gereja oraz siły byłego hetmana Wielkiego Księstwa Ruskiego Iwana Wyhowskiego i Stefana Niemirycza, brata byłego kanclerza Ukrainy, Jerzego Niemirycza. Łącznie armia Rzeczypospolitej i jej sojusznicy wystawili 57 tysięcy ludzi, w tym 25 tysięcy Tatarów, oraz 40 dział.
Armia moskiewska liczyła ok. 49 tys. żołnierzy, w tym 11 tys. jazdy, 28 tys. piechoty i dragonii, 10 tys. pospolitego ruszenia, a także 50 dział. Pod Cudnowem Szeremietiew i Ciuciura zamierzali połączyć siły z 20-tysięcznym wojskiem zaporoskim dowodzonym przez hetmana Jurija Chmielnickiego.
27 września 1660 roku armia moskiewsko-kozacka dotarła do Cudnowa, gdzie Szeremietiew nakazał spalić miasteczko, przeprawił się na prawy brzeg rzeki Teterów i tam rozbił obóz, pozostawiając nieobsadzony zamek cudnowski. Czekał na przybycie wojsk Jurija Chmielnickiego. Kilka godzin później do Cudnowa dotarły wojska polskie, zajmując opuszczoną twierdzę.
Oddziały Szeremietiewa zostały wyparte z miasta przez jazdę Potockiego, która zablokowała Moskalom drogę odwrotu. Lubomirski z Tatarami rozbił obóz na lewym brzegu Teterowa. 28 września Tatarzy, wspierani polską artylerią, wyparli siły moskiewskie z pobliskich sadów, przełamali szyki wroga i wtargnęli do jego obozu. W tych walkach szczególnie wyróżnił się pułk rotmistrza Stefana Bidzińskiego, w którym służył Jan Sobieski, przyszły król Polski. Oddziały Szeremietiewa i Cieciury uniknęły całkowitej klęski tylko dzięki braku wsparcia ze strony Potockiego.
Jan Sapieha, odpowiedzialny za inżynierię wojskową, nakazał usypać wały i szańce oraz zmienić bieg rzeki, zalewając dolinę wokół moskiewskiego obozu. Cały teren przed wrogimi pozycjami został pokryty liniami szańców. Zadanie ustawienia artylerii powierzono chorążemu koronnemu Janowi Sobieskiemu, który 1 października rozpoczął ostrzał moskiewskiego taboru.
Walki trwały codziennie. Oblężone oddziały Szeremietiewa i Cieciury cierpiały na niedobór żywności, a oddziały Chmielnickiego opóźniały przybycie na pomoc. Dopiero 5 października dotarły do wsi Słobodyszcze, 27 km od Cudnowa, gdzie Lubomirski zablokował ich marsz na Cudnów. 7 października doszło do bitwy, w wyniku której Kozacy zamknęli się w warownym obozie i nie mogli już wesprzeć Moskalów.
8 października Szeremietiew podjął próbę wyrwania się z oblężenia, ale bez powodzenia. Sytuacja jego wojsk stawała się coraz gorsza. Brak żywności, głód, choroby i niemożność grzebania zmarłych żołnierzy w obozie stworzyły skrajnie trudne warunki. Zniszczone groble zmieniły teren wokół obozu moskiewskiego w błotniste bajoro.
14 października Moskale podjęli próbę ucieczki, pozostawiając spalone wozy i rannych, lecz zostali zepchnięci przez wojska polsko-tatarskie na północny zachód od wsi Horodyszcze, gdzie znów założyli ufortyfikowany obóz.
17 października sytuacja Moskali uległa dalszemu pogorszeniu, gdy zawarto Traktat Słobodyszczewski między Rzecząpospolitą a Kozakami Chmielnickiego, przywracający traktat hadziacki i wyłączający Ukrainę Prawobrzeżną spod wpływów Moskwy.
Moskalom pozostała nadzieja na odsiecz dowodzoną przez Jurija Boratyńskiego, ale ten, obawiając się powstania w Kijowie, zawrócił po dotarciu do Brusiłowa. Ostatecznie, zdemoralizowani Moskale rozpoczęli negocjacje kapitulacyjne, które trwały od 23 października do 2 listopada. 4 listopada 1660 r. nastąpiła kapitulacja.
Mimo obietnic, gwarancje bezpieczeństwa zostały naruszone przez Tatarów, którzy uprowadzili i zabili setki żołnierzy kozackich i moskiewskich. Wśród jeńców znalazł się także przerażony Szeremietiew, który przed bitwą zuchwale wyzywał wojska Rzeczypospolitej i bluźnił Chrystusowi.
„Dawni żołnierze, moskiewskie, inflanckie, pruskie wojny pamiętający, nie pomną tak pięknej i ciężkiej wojny; bo przez siedm niedziel w każdy dzień wolno się było bić” – napisał autor diariusza.
Wiadomość o klęsce pod Cudnowem wywołała panikę w Moskwie. Car Aleksiej, przerażony możliwymi konsekwencjami, uciekł aż za Białojeziero, ale uspokoił się, gdy dowiedział się, że polska armia nie planuje marszu na Moskwę.
„Weselże się Ojczyzno, z tak wielkiej wygranej, Pokój w Polszcze! Do Rusi do ziemie obiecanej, Masz przystęp, jeno umiej postępować” – pisał pułkownik Samuel Leszczyński w swoim poemacie o bitwie pod Cudnowem.
Wiosną 1661 roku zwycięzcy – Stanisław Potocki i Stefan Czarniecki – złożyli u stóp polskiego króla 327 zdobycznych sztandarów moskiewskich.
Włodzimierz Iszczuk
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NAJNOWSZY NUMER NASZEGO CZASOPISMA.
TEMAT NUMERU: „DYPLOMACJA XXI WIEKU. Nowy ład światowy wykuwa się na Ukrainie”
Obejrzyj antypolskie wystąpienie Putina!
PUTIN GROZI POLAKOM!
Podobnej retoryki używał przed inwazją na Ukrainę
Polska to Kraj Nadwiślański?
ZOBACZ NASZ FILM: „PUTIN MARZY O WSKRZESZENIU IMPERIUM ROSYJSKIEGO”
Polecamy państwa uwadze nasz film:
„PUTIN PLANOWAŁ ATAK NA POLSKĘ‼️ UKRAINA POKRZYŻOWAŁA TE PLANY”
Co Putin planował zrobić z Polską i Europą?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZ FILM: „WRÓG U BRAM”
JAKĄ PRZYSZŁOŚĆ DLA UKRAINY, POLSKI I EUROPY PRZYGOTOWYWAŁA ROSJA?
Zobacz nasz film „Wojna na Ukrainie. Plan ludobójstwa zatwierdził osobiście Putin”
Nadchodzi III wojna światowa❓
BEZKARNOŚĆ ROZZUCHWALA ROSJĘ❗️
Jak Merkel podhodowała nowego Führera w Moskwie?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZ FILM: „PĘTLA GAZOWA KREMLA: NORD STREAM 2 WPĘDZIŁ EUROPĘ W PUŁAPKĘ”
Jak pokonać Rosję?
OGLĄDAJ NASZE FILMY O STRATEGII PRZETRWANIA W WARUNKACH ROSYJSKIEJ WOJNY HYBRYDOWEJ
Rosja to więzienie narodów!
KIEDY NASTĄPI TRZECIA FAZA UPADKU IMPERIUM ZŁA?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „Rosyjski antyświat. Polityka na krawędzi apokalipsy”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN GROZI POLSCE”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN POWINIEN BŁAGAĆ O LITOŚĆ. I WTEDY BĘDZIE NASZA ODPOWIEDŹ – TRYBUNAŁ”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTINIZM. EKSPANSJA ZŁA”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „LUDOBÓJSTWO 2022”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU „GEOPOLITYKA”
ZOBACZ TAKŻE:
BITWA POD CUDNOWEM
Oblężenie obozu rosyjskiego, dowodzonego przez Wasyla Szeremietiewa i Tymofieja Cieciurę, przez Polaków na włoskiej ilustracji z XVII w.
HETMAN STANISŁAW REWERA POTOCKI
Rysunek Józefa Brandta jest szkicem do dużego obrazu przedstawiającego hetmana wielkiego koronnego, Stanisława Rewerę Potockiego podczas batalii pod Cudnowem (14 X – 2 XI 1660), gdzie wojska Rzeczypospolitej odniosły zwycięstwo nad wojskami rosyjskimi dowodzonymi przez Wasyla Szeremietiewa.
Rysunek był pierwotnie własnością Ireneusza Wierzejewskiego (1881-1930), wybitnego lekarza ortopedy, nazywanego „ojcem ortopedii polskiej“, profesora Uniwersytetu Poznańskiego, generała brygady Wojska Polskiego i polityka, senatora II Rzeczypospolitej od 1928 roku. Następnie rysunek był w posiadaniu jego syna – lekarza Jędrzeja Wierzejewskiego (1914-1996), który w latach siedemdziesiątych XX w. ofiarował go swemu pasierbowi, po matce wnukowi malarza Leona Dołżyckiego – obecnemu właścicielowi.
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NAJNOWSZY NUMER NASZEGO CZASOPISMA.
TEMAT NUMERU: „DYPLOMACJA XXI WIEKU. Nowy ład światowy wykuwa się na Ukrainie”
Obejrzyj antypolskie wystąpienie Putina!
PUTIN GROZI POLAKOM!
Podobnej retoryki używał przed inwazją na Ukrainę
Polska to Kraj Nadwiślański?
ZOBACZ NASZ FILM: „PUTIN MARZY O WSKRZESZENIU IMPERIUM ROSYJSKIEGO”
Polecamy państwa uwadze nasz film:
„PUTIN PLANOWAŁ ATAK NA POLSKĘ‼️ UKRAINA POKRZYŻOWAŁA TE PLANY”
Co Putin planował zrobić z Polską i Europą?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZ FILM: „WRÓG U BRAM”
JAKĄ PRZYSZŁOŚĆ DLA UKRAINY, POLSKI I EUROPY PRZYGOTOWYWAŁA ROSJA?
Zobacz nasz film „Wojna na Ukrainie. Plan ludobójstwa zatwierdził osobiście Putin”
Nadchodzi III wojna światowa❓
BEZKARNOŚĆ ROZZUCHWALA ROSJĘ❗️
Jak Merkel podhodowała nowego Führera w Moskwie?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZ FILM: „PĘTLA GAZOWA KREMLA: NORD STREAM 2 WPĘDZIŁ EUROPĘ W PUŁAPKĘ”
Jak pokonać Rosję?
OGLĄDAJ NASZE FILMY O STRATEGII PRZETRWANIA W WARUNKACH ROSYJSKIEJ WOJNY HYBRYDOWEJ
Rosja to więzienie narodów!
KIEDY NASTĄPI TRZECIA FAZA UPADKU IMPERIUM ZŁA?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „Rosyjski antyświat. Polityka na krawędzi apokalipsy”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN GROZI POLSCE”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN POWINIEN BŁAGAĆ O LITOŚĆ. I WTEDY BĘDZIE NASZA ODPOWIEDŹ – TRYBUNAŁ”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTINIZM. EKSPANSJA ZŁA”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „LUDOBÓJSTWO 2022”
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU „GEOPOLITYKA”
ZOBACZ TAKŻE:
Ostatnie komentarze