Dmowski kontra Piłsudski. Jak dziedzictwo endecji osłabia przyszłość Polski

W tym kontekście polityka pamięci historycznej przestaje być jedynie sporem akademickim czy symbolicznym. Staje się kwestią bezpieczeństwa narodowego.

Dlatego coraz częściej powraca pytanie: czy państwo polskie nie popełniło poważnego błędu, tolerując przez dekady romantyzowanie i normalizowanie tradycji endeckiej oraz politycznego dziedzictwa Romana Dmowskiego?

SPÓR O PAMIĘĆ NIE DOTYCZY WYŁĄCZNIE PRZESZŁOŚCI

W debacie publicznej w Polsce od lat trwa spór o sposób opowiadania historii odzyskania niepodległości. W jego ramach część środowisk zarzucała dominującym narracjom III Rzeczypospolitej rozmywanie dominującej roli Józefa Piłsudskiego oraz przedstawianie go jedynie jako jednego z wielu „ojców niepodległości”.

Zwolennicy pluralistycznej narracji argumentowali, że historia II Rzeczypospolitej była dziełem różnych środowisk politycznych. Krytycy odpowiadali jednak, że takie podejście prowadziło do zatarcia hierarchii realnych zasług i relatywizowania fundamentalnych różnic cywilizacyjnych oraz geopolitycznych między obozem piłsudczykowskim a endecją.

Nie chodzi bowiem wyłącznie o ocenę konkretnych postaci historycznych. Chodzi o pytanie, jakie wzorce polityczne państwo uznaje za godne naśladowania i jakie idee przekazuje kolejnym pokoleniom.

ENDECJA I ROSJA – TEMAT, KTÓREGO W POLSCE UNIKANO

Przez dziesięciolecia polska debata publiczna bardzo ostrożnie podchodziła do kwestii prorosyjskich i później prosowieckich wątków obecnych w części środowisk endeckich. Tymczasem był to jeden z najważniejszych sporów politycznych II Rzeczypospolitej.

Obóz Romana Dmowskiego postrzegał Niemcy jako główne zagrożenie dla Polski, jednocześnie traktując Rosję — nawet imperialną — jako potencjalnego partnera geopolitycznego przeciwko germanizacji. Z kolei środowisko Józefa Piłsudskiego uważało rosyjski imperializm za śmiertelne zagrożenie dla istnienia narodów Europy Środkowo-Wschodniej.

Historia XX wieku brutalnie zweryfikowała te spory.

To właśnie Rosja — carska, bolszewicka i postsowiecka — wielokrotnie próbowała niszczyć polską państwowość, podporządkowywać sobie region oraz rozgrywać wewnętrzne konflikty społeczne i polityczne w Polsce.

Mimo to po 1989 roku państwo polskie często unikało jednoznacznego rozliczenia politycznego dziedzictwa endecji. W efekcie część opinii publicznej zaczęła traktować idee narodowej demokracji jako pełnoprawny i nieszkodliwy fundament współczesnego patriotyzmu.

PRZECZYTAJ:

Zabójstwo Narutowicza. Lekcja o prorosyjskiej dywersji ideologicznej endecji przeciw Polsce

100. rocznica zamachu majowego 1926 – jak czerwona Moskwa przy pomocy endecji próbowała przejąć Polskę

JAK ROSYJSKA WOJNA INFORMACYJNA WYKORZYSTUJE TE NARRACJE

Współczesna rosyjska propaganda nie musi dziś budować swoich wpływów od zera. Wystarczy, że umiejętnie wykorzystuje istniejące społeczne emocje: lęk, frustrację, poczucie zagrożenia, nieufność wobec elit oraz podatność na teorie spiskowe.

Właśnie dlatego środowiska radykalne tak często stają się naturalnym polem oddziaływania rosyjskiej wojny informacyjnej.

Prorosyjscy pseudonarodowcy, środowiska endokomunistyczne, moczarowcy, kamraci, konfederaci oraz zwolennicy Grzegorza Brauna odwołują się do dziedzictwa Romana Dmowskiego – postaci upamiętnianej również przez instytucje państwowe, w tym Instytut Pamięci Narodowej.

Nie oznacza to, że każdy zwolennik narodowej demokracji działa świadomie na rzecz Kremla. Problem polega jednak na tym, że część narracji obecnych w przestrzeni publicznej może obiektywnie wpisywać się w strategiczne interesy Rosji.

• podważanie znaczenia sojuszy zachodnich,
• budowanie nieufności wobec NATO i Unii Europejskiej,
• wzmacnianie antyukraińskich emocji,
• przedstawianie Polski jako „samotnej twierdzy”,
• promowanie teorii spiskowych o „sterowaniu światem”,
• podsycanie wojny polsko-polskiej i logiki konfliktu „wszyscy przeciw wszystkim”.

To klasyczne mechanizmy rosyjskiej destabilizacji informacyjnej i społecznej.

Dlatego tak niebezpieczne jest lekceważenie wpływu środowisk, które — świadomie lub nie — reprodukują tego typu sposób myślenia.

OD RADYKALIZMU HISTORYCZNEGO DO RADYKALIZMU POLITYCZNEGO

Od rozpoczęcia nowej rosyjskiej agresji hybrydowej przeciwko Zachodowi, zapoczątkowanej w 2014 roku i nasilonej po 2022 roku, w Polsce obserwuje się wzrost znaczenia środowisk radykalnych odwołujących się do agresywnego nacjonalizmu, antyzachodnich resentymentów oraz teorii spiskowych. Dotyczy to zarówno części środowisk związanych z Konfederacją, jak i ugrupowań takich jak Konfederacja Korony Polskiej czy grup określanych mianem „kamratów”, które w swoich narracjach odwołują się do symboliki konfederacji targowickiej, powszechnie w polskiej tradycji historycznej uznawanej za symbol zdrady narodowej.

Ich przekaz koncentruje się na podsycaniu konfliktów społecznych, wzmacnianiu nieufności oraz podważaniu zaufania do instytucji państwa i sojuszy międzynarodowych.

Zjawisko to jest szczególnie niebezpieczne w warunkach trwającej wojny rosyjsko-ukraińskiej.

Rosja doskonale rozumie, że na wstępnym etapie agresji — jeszcze zanim dojdzie do bezpośredniej konfrontacji militarnej — kluczowe znaczenie ma osłabienie odporności przyszłego przeciwnika. W tym celu wystarczy doprowadzić do sytuacji, w której Polacy przestają ufać sobie nawzajem, własnemu państwu oraz swoim partnerom strategicznym.

Naród pogrążony w chaosie informacyjnym i wewnętrznym konflikcie staje się łatwiejszym celem presji politycznej i gospodarczej, a w dalszej perspektywie także militarnej.

PIŁSUDSKI ROZUMIAŁ ZNACZENIE WSPÓLNOTY REGIONU

Jedną z największych różnic między myśleniem piłsudczykowskim a endeckim była wizja miejsca Polski w Europie Środkowo-Wschodniej.

Józef Piłsudski rozumiał, że samotna Polska będzie stale narażona na presję silniejszych imperiów. Dlatego próbował budować współpracę narodów regionu — Ukraińców, Litwinów, Białorusinów i innych państw zagrożonych rosyjskim imperializmem.

Dzisiejsza sytuacja geopolityczna pokazuje, jak aktualne pozostaje to myślenie.

Bez strategicznego partnerstwa państw Europy Środkowo-Wschodniej Polska może zostać osamotniona wobec rosyjskiej agresji. Dlatego każda narracja podsycająca nienawiść wobec sąsiadów regionu lub podważająca sens współpracy sojuszniczej obiektywnie działa na korzyść Kremla.

POLITYKA PAMIĘCI MUSI SŁUŻYĆ BEZPIECZEŃSTWU PAŃSTWA

Polityka historyczna nie może polegać na tworzeniu wygodnych mitów ani symetrycznym stawianiu obok siebie wszystkich nurtów politycznych II Rzeczypospolitej bez refleksji nad ich konsekwencjami.

Państwo ma prawo — a nawet obowiązek — jasno wskazywać, które tradycje polityczne wzmacniały polską niepodległość, a które prowadziły do strategicznych błędów, konfliktów wewnętrznych i osłabiania wspólnoty narodowej.

W czasach rosyjskiej wojny informacyjnej jest to kwestia nie tylko pamięci historycznej, lecz także odporności państwa.

Bo naród pozbawiony wspólnej świadomości historycznej, skłócony i podatny na radykalizację, może pewnego dnia odkryć, że w chwili próby został sam.

Włodzimierz Iszczuk

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE „HISTORIA” NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU: „Russkij mir. Imperium kłamstw, despotyzmu i zniewolenia”

Kapitulacja USA?
„PLAN POKOJOWY” TRUMPA TO PRZEPIS NA GLOBALNY CHAOS

Samobójstwo Zachodu?
JEŚLI PUTIN WYGRA, ZMOBILIZUJE UKRAIŃCÓW PRZECIW EUROPIE

To jest nasza wojna!
UKRAINA TO DOPIERO PIERWSZY FRONT ROSYJSKIEJ WOJNY PRZECIWKO ZACHODOWI

Obejrzyj antypolskie wystąpienie Putina!
PUTIN GROZI POLAKOM!
Podobnej retoryki używał przed inwazją na Ukrainę

Polska to Kraj Nadwiślański?
ZOBACZ NASZ FILM: „PUTIN MARZY O WSKRZESZENIU IMPERIUM ROSYJSKIEGO”

Polecamy państwa uwadze nasz film:
„PUTIN PLANOWAŁ ATAK NA POLSKĘ‼️ UKRAINA POKRZYŻOWAŁA TE PLANY”

Co Putin planował zrobić z Polską i Europą?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZ FILM: „WRÓG U BRAM”

Nadchodzi III wojna światowa❓
BEZKARNOŚĆ ROZZUCHWALA ROSJĘ❗️

Jak pokonać Rosję?
OGLĄDAJ NASZE FILMY O STRATEGII PRZETRWANIA W WARUNKACH ROSYJSKIEJ WOJNY HYBRYDOWEJ

Rosja to więzienie narodów!
KIEDY NASTĄPI TRZECIA FAZA UPADKU IMPERIUM ZŁA?

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE „GEOPOLITYKA” NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU: „Koniec Pax Americana? Polityka Trumpa popycha świat w otchłań chaosu”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „DYPLOMACJA XXI WIEKU. Nowy ład światowy wykuwa się na Ukrainie”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „Rosyjski antyświat. Polityka na krawędzi apokalipsy”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN GROZI POLSCE”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN POWINIEN BŁAGAĆ O LITOŚĆ. I WTEDY BĘDZIE NASZA ODPOWIEDŹ – TRYBUNAŁ”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTINIZM. EKSPANSJA ZŁA”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „LUDOBÓJSTWO 2022” 

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU „GEOPOLITYKA”

ZOBACZ TAKŻE: