Prawda zamiast wojny pamięci. Polacy i Ukraińcy rozpoczęli historyczną debatę

W Baranowie Sandomierskim rozpoczął się trzydniowy Polsko-Ukraiński Kongres Historyczny — wydarzenie, które może okazać się jednym z najważniejszych kroków w budowaniu nowego etapu dialogu między Polską a Ukrainą. W murach zabytkowego Zespołu Zamkowo-Pałacowego spotkało się około stu historyków, badaczy, ekspertów oraz przedstawicieli władz obu państw, by rozmawiać nie tylko o wspólnej przeszłości, ale również o sporach, które od dekad obciążają relacje obu narodów.

To nie jest zwykła konferencja akademicka. W rzeczywistości chodzi o coś znacznie ważniejszego — o próbę stworzenia przestrzeni, w której historia przestanie być narzędziem politycznej walki, a stanie się fundamentem uczciwego dialogu.

Organizatorami kongresu są Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego oraz Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej. Już sam fakt współpracy tych instytucji pokazuje, że po obu stronach istnieje świadomość, iż bez rozmowy o trudnej przeszłości nie da się budować trwałego partnerstwa politycznego i społecznego.

W inauguracji wydarzenia uczestniczyli przedstawiciele polskich i ukraińskich władz, dyplomaci oraz reprezentanci instytucji pamięci narodowej. Wśród nich znaleźli się m.in. przewodniczący sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych Paweł Kowal, wiceminister spraw zagranicznych Ukrainy Ołeksandr Miszczenko czy przedstawiciele Instytutów Pamięci Narodowej obu krajów.

W swoich wystąpieniach uczestnicy wielokrotnie podkreślali, że historia nie może być podporządkowywana bieżącej polityce ani ideologicznym narracjom. Wiceminister kultury Marek Krawczyk zwrócił uwagę, że uproszczenia i instrumentalne traktowanie historii prowadzą do deformowania pamięci zbiorowej i utrudniają zrozumienie przeszłości. Jednocześnie zaznaczył, że naturalnym stanem powinno być strategiczne partnerstwo dwóch niepodległych państw połączonych wspólną historią, kulturą i geografią.

Najtrudniejsze pytania dotyczą jednak wydarzeń XX wieku — przede wszystkim zbrodni dokonanych podczas II wojny światowej. To właśnie ten temat pozostaje największą emocjonalną i polityczną barierą w relacjach polsko-ukraińskich.

Strona polska konsekwentnie podkreśla, że zbrodnie dokonane na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej były ludobójstwem dokonanym przez ukraińskich nacjonalistów na polskiej ludności cywilnej. Strona ukraińska często interpretuje te wydarzenia w szerszym kontekście konfliktu polsko-ukraińskiego. Różnice pozostają głębokie, ale sam fakt otwartej dyskusji jest już istotnym krokiem naprzód.

Ważnym sygnałem podczas kongresu były również słowa ukraińskiego wiceministra spraw zagranicznych Ołeksandra Miszczenki, który podkreślił, że niezależnie od narodowości czy przynależności formacyjnej każdy, kto mordował bezbronnych cywilów — kobiety i dzieci — pozostaje zbrodniarzem. Tego rodzaju deklaracje pokazują, że po obu stronach istnieje gotowość do bardziej otwartego i uczciwego spojrzenia na najbardziej bolesne rozdziały historii.

Nieprzypadkowo uczestnicy kongresu dużo miejsca poświęcają również kwestiom prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych. Przeprowadzone niedawno ekshumacje w Puźnikach w obwodzie tarnopolskim, gdzie odnaleziono i pochowano szczątki Polaków zamordowanych w 1945 roku, zostały uznane za ważny sygnał przełomu po latach impasu. Polski IPN zapowiada już kolejne działania — tym razem w Hucie Pieniackiej, gdzie poszukiwane będą zbiorowe groby ponad 800 Polaków zamordowanych w lutym 1944 roku.

Historycy uczestniczący w kongresie nie ukrywają jednak, że droga do pełnego porozumienia będzie długa i trudna. Problemem pozostają nie tylko odmienne interpretacje wydarzeń, ale również brak wzajemnego słuchania i zrozumienia emocji drugiej strony. Wielu uczestników podkreśla jednak, że właśnie dlatego potrzebne są spotkania oparte na badaniach archiwalnych, dokumentach i naukowej debacie, a nie na propagandzie czy medialnych emocjach.

Baranów Sandomierski może więc okazać się czymś więcej niż jedynie miejscem historycznej konferencji. W czasach rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie i prób destabilizacji relacji polsko-ukraińskich przez kremlowską propagandę uczciwy dialog historyczny nabiera szczególnego znaczenia strategicznego. Bez rozwiązania sporów dotyczących pamięci historycznej trudno będzie bowiem budować trwałe partnerstwo polityczne i społeczne między narodami, które dziś stoją po tej samej stronie wobec zagrożeń dla bezpieczeństwa Europy.

Być może właśnie dlatego ten kongres jest tak ważny — ponieważ pokazuje, że mimo różnic, emocji i bolesnej pamięci, Polacy i Ukraińcy wciąż próbują rozmawiać. A to zawsze jest lepsze niż milczenie, wzajemne oskarżenia i wojna pamięci, z której korzystają przede wszystkim wrogowie obu narodów.

Jagiellonia.org
Opracowanie własne na podstawie materiałów polskich mediów

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE „HISTORIA” NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU: „Russkij mir. Imperium kłamstw, despotyzmu i zniewolenia”

Kapitulacja USA?
„PLAN POKOJOWY” TRUMPA TO PRZEPIS NA GLOBALNY CHAOS

Samobójstwo Zachodu?
JEŚLI PUTIN WYGRA, ZMOBILIZUJE UKRAIŃCÓW PRZECIW EUROPIE

To jest nasza wojna!
UKRAINA TO DOPIERO PIERWSZY FRONT ROSYJSKIEJ WOJNY PRZECIWKO ZACHODOWI

Obejrzyj antypolskie wystąpienie Putina!
PUTIN GROZI POLAKOM!
Podobnej retoryki używał przed inwazją na Ukrainę

Polska to Kraj Nadwiślański?
ZOBACZ NASZ FILM: „PUTIN MARZY O WSKRZESZENIU IMPERIUM ROSYJSKIEGO”

Polecamy państwa uwadze nasz film:
„PUTIN PLANOWAŁ ATAK NA POLSKĘ‼️ UKRAINA POKRZYŻOWAŁA TE PLANY”

Co Putin planował zrobić z Polską i Europą?
POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZ FILM: „WRÓG U BRAM”

Nadchodzi III wojna światowa❓
BEZKARNOŚĆ ROZZUCHWALA ROSJĘ❗️

Jak pokonać Rosję?
OGLĄDAJ NASZE FILMY O STRATEGII PRZETRWANIA W WARUNKACH ROSYJSKIEJ WOJNY HYBRYDOWEJ

Rosja to więzienie narodów!
KIEDY NASTĄPI TRZECIA FAZA UPADKU IMPERIUM ZŁA?

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE „GEOPOLITYKA” NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU: „Koniec Pax Americana? Polityka Trumpa popycha świat w otchłań chaosu”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „DYPLOMACJA XXI WIEKU. Nowy ład światowy wykuwa się na Ukrainie”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „Rosyjski antyświat. Polityka na krawędzi apokalipsy”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN GROZI POLSCE”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTIN POWINIEN BŁAGAĆ O LITOŚĆ. I WTEDY BĘDZIE NASZA ODPOWIEDŹ – TRYBUNAŁ”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „PUTINIZM. EKSPANSJA ZŁA”

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE NASZE CZASOPISMO. TEMAT NUMERU: „LUDOBÓJSTWO 2022” 

POLECAMY PAŃSTWA UWADZE WYDANIE SPECJALNE NASZEGO CZASOPISMA. TEMAT NUMERU „GEOPOLITYKA”

ZOBACZ TAKŻE: