Aktualności

Zbigniew Brzeziński: Jeżeli Moskwa zdobędzie Ukrainę, automatycznie stanie się potężnym imperium

FRAGMENT KSIĄŻKI PROF. ZBIGNIEWA BRZEZIŃSKIEGO PT. „WIELKA SZACHOWNICA”

„Aktywnymi graczami geopolitycznymi są te państwa, które chcą i mogą wykorzystywać własną potęgę i wpływy poza swoimi granicami, aby zmieniać – w stopniu oddziałującym na interesy amerykańskie – istniejący geopolityczny stan rzeczy. Mają potencjał i/lub predyspozycje do chwiejności geopolitycznej. Z różnych pobudek – bywają to aspiracje do wielkości narodowej, ekspansywna ideologia, mesjanizm religijny czy chęć osiągnięcia potęgi gospodarczej – niektóre państwa dążą do zdobycia dominacji w swoim regionie i wpływów ogólnoświatowych. Kierują nimi głęboko zakorzenione, skomplikowane ambicje, najlepiej zdefiniowane przez Roberta Browninga: „…człowiek powinien próbować sięgać dalej, niż jest w stanie; inaczej po cóż istniałoby niebo?” Państwa te dostrzegają potęgę Ameryki, liczą się z nią, oceniają, w jakim stopniu ich interesy są zbieżne czy rozbieżne z interesem Stanów Zjednoczonych, a następnie formułują własne, bardziej ograniczone cele polityki eurazjatyckiej, niekiedy zgodne z polityką Ameryki, a niekiedy kolidujące z nią. Państwom eurazjatyckim o takich ambicjach Stany Zjednoczone powinny poświęcać szczególną uwagę.

Sworzniami geopolitycznymi (w oryg. geopolitical pivots) są państwa, których znaczenie nie wynika z ich potęgi czy ambicji, lecz raczej z ważnego położenia geograficznego i skutków ich potencjalnej niestabilności dla zachowań graczy geostrategicznych. To, które państwo pełni rolę sworznia geopolitycznego, wynika najczęściej z jego położenia geograficznego; niekiedy państwa te uzyskują dzięki temu szczególną rolę, gdyż mogą umożliwiać ważnemu graczowi dostęp do istotnych obszarów lub też go blokować. W pewnych przypadkach sworzeń geopolityczny może stanowić obronną tarczę dla kluczowego państwa czy nawet regionu. Niekiedy samo istnienie sworznia geopolitycznego ma bardzo istotne konsekwencje polityczne i kulturalne dla jednego z sąsiadów, będącego bardziej aktywnym graczem geostrategicznym. Z tego względu kluczowym aspektem globalnej geostrategii Ameryki jest identyfikacja i ochrona państw, które w epoce po zakończeniu zimnej wojny pełnią rolę sworzni geopolitycznych.

Na początku należy także zwrócić uwagę, że chociaż wszyscy gracze geostrategiczni są państwami ważnymi i potężnymi, to jednak graczami geostrategicznymi nie stają się automatycznie wszystkie państwa ważne i potężne. Dlatego też, chociaż identyfikacja graczy geostrategicznych jest względnie prosta, nieuwzględnienie na ich liście kilku w oczywisty sposób istotnych krajów wymaga obszerniejszego uzasadnienia.

Przy obecnym układzie sił w świecie, na nowej mapie politycznej Eurazji można wskazać przynajmniej pięciu kluczowych graczy geostrategicznych oraz pięć państw będących sworzniami geopolitycznymi (dwa z nich są również częściowo graczami). Główni aktywni gracze to Francja, Niemcy, Rosja, Chiny i Indie, gdy tymczasem Wielka Brytania, Japonia i Indonezja, choć bez wątpienia bardzo ważne jako państwa, nie mogą być w ten sposób zaklasyfikowane. Ukraina, Azerbejdżan, Korea Południowa, Turcja i Iran odgrywają rolę niezmiernie ważnych sworzni geopolitycznych, chociaż zarówno Turcja, jak i Iran – na miarę swoich ograniczonych możliwości – są również aktywne pod względem geostrategicznym. (…)”.

Ukraina, nowe, ważne pole na szachownicy eurazjatyckiej, jest sworzniem geopolitycznym, ponieważ samo istnienie niepodległego państwa ukraińskiego pomaga przekształcać Rosję. Bez Ukrainy Rosja przestaje być imperium eurazjatyckim: może wciąż próbować zdobyć status imperialny, lecz byłaby wówczas imperium głównie azjatyckim, stale wciąganym w rujnujące konflikty z od niedawna suwerennymi narodami Azji Środkowej, które nie pogodziłyby się z utratą niepodległości i byłyby wspierane przez bramie kraje islamskie na południu. Chiny także sprzeciwiałyby się restytucji rosyjskiej dominacji w Azji Środkowej, gdyż są coraz bardziej zainteresowane nowymi niepodległymi państwami położonymi na tym obszarze. Jeżeli jednak Moskwa ponownie zdobędzie władzę nad Ukrainą, wraz z pięćdziesięcioma dwoma milionami jej obywateli, ogromnymi bogactwami naturalnymi oraz dostępem do Morza Czarnego, automatycznie odzyska możliwość stania się potężnym imperium spinającym Europę i Azję. Utrata niepodległości przez Ukrainę miałaby natychmiastowe konsekwencje dla Europy Środkowej, przekształcając Polskę w sworzeń geopolityczny na wschodniej granicy zjednoczonej Europy.

Pomimo swoich ograniczonych rozmiarów i niewielkiej liczby ludności, Azerbejdżan, dysponujący ogromnymi zasobami surowców energetycznych, również ma doniosłe znaczenie geopolityczne. Jest swego rodzaju korkiem od butelki kryjącej bogactwa krajów basenu Morza Kaspijskiego i Azji Środkowej. Jeśli Azerbejdżan znajdzie się pod całkowitą kontrolą Moskwy, niepodległość państw Azji Środkowej może stać się tylko pustym frazesem. Gdyby kraj ten utracił niepodległość, pod kontrolą Rosji znalazłyby się także jego znaczące zasoby ropy naftowej. Niepodległy Azerbejdżan, połączony z zachodnimi rynkami rurociągami nie przechodzącymi przez obszary kontrolowane przez Rosję, staje się także ważnym pomostem zapewniającym zużywającym duże ilości energii gospodarkom krajów rozwiniętych dostęp do republik Azji Środkowej, bogatych w surowce energetyczne. Prawie tak samo jak w przypadku Ukrainy, przyszłość Azerbejdżanu i Azji Środkowej ma kluczowe znaczenie dla określenia przyszłości Rosji”.

Źródło: Z. Brzeziński, Wielka Szachownica: główne cele polityki amerykańskiej, przeł. T.Wyżyński, Politeja, Warszawa 1998, s. 40-41, 46-47

PRZECZYTAJ:

Putin marzy o wskrzeszeniu Imperium Rosyjskiego

Related Post

NIE MA WOLNEJ POLSKI, BEZ WOLNEJ UKRAINY

Historia pokazuje, że gdy Ukraina była częścią I Rzeczypospolitej, państwo to stanowiło najsilniejszy bastion Europy na granicy z barbarzyńskim światem. W tym czasie Rosja była słabo rozwiniętym krajem na peryferiach Europy. I dopiero gdy pod koniec XVIII wieku ostatecznie zawładnęła terytorium dzisiejszej Ukrainy, stała się potężnym imperium wpływającym na losy Europy i świata. Po utracie Ukrainy upadła potężna niegdyś Rzeczypospolita, a cień barbarzyńskiej Moskwy zawisł nad Europą. Przez 200 lat Rosja panowała w Europie Środkowej i Wschodniej za pomocą zasady dziel i rządź. Głównym jej narzędziem było podburzanie do nienawiści etnicznej. Przede wszystkim między Polakami i Ukraińcami. Tak było po rozbiorach Polski, tak było po klęsce napoleońskiej Francji, tak było w czasie II wojny światowej i później.

W drugiej połowie XX wieku Rosja dążyła do przejęcia kontroli nad całym kontynentem eurazjatyckim. Innymi słowy parła ku światowej dominacji. Konflikty na peryferiach Eurazji (Wietnam, Korea, Afganistan) świadczą o tym, że gdyby nie starania Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników w rejonach Oceanu Atlantyckiego i Spokojnego, Moskwa mogłaby ten cel osiągnąć. Jeśliby udało jej się ten ponury scenariusz zrealizować, świat byłby zupełnie inny.

Po klęsce w zimnej wojnie Rosja została zmuszona do wycofania się z Europy Środkowo-Wschodniej. Jednak nie oznacza to, że była gotowa pogodzić się z porażką. Przez 25 lat przygotowywała się do odwetu. Marzenie o wskrzeszeniu supermocarstwa i światowej dominacji spowodowało, że Europa Środkowa i Wschodnia, a przede wszystkim Polska i Ukraina, znalazły się w centrum uwagi rosyjskich strategów. Inwazja na Ukrainę świadczy o tym, kraje bałtyckie, Polska, a nawet cała cywilizacja europejska stanęły wobec poważnego zagrożenia.

„Geografia jest losem” − słusznie zauważył kiedyś Napoleon. Losy Polaków i Ukraińców są ściśle ze sobą związane. Utrata wolności przez Ukraińców w perspektywie średniookresowej prowadzi do upadku państwa polskiego. Tę cechę wspólnego geopolitycznego przeznaczenia dobrze zrozumiał Józef Piłsudski. Jego słowa: „Nie ma wolnej Polski, bez wolnej Ukrainy”, ziściły się przed II wojną światową…

Włodzimierz Iszczuk

Redaktor naczelny portalu Jagiellonia.org i czasopisma „Głos Polonii”

Redakcja

Share
Published by
Redakcja

Recent Posts

Biden: USA pomogą Ukrainie wyzwolić jej terytoria

Stany Zjednoczone będą nadal wspierać wysiłki Ukrainy zmierzające do odzyskania kontroli nad uznanymi przez społeczność międzynarodową integralnymi terytoriami ukraińskimi nielegalnie…

1 dzień ago

Prezydent Duda: Polska potępia rosyjskie próby aneksji terytorium Ukrainy

Polska potępia rosyjskie próby aneksji terytorium Ukrainy i nigdy ich nie uzna. Będziemy dalej wspierać Obrońców Ukrainy i jej naród,…

2 dni ago

Ukraina złożyła wniosek o przystąpienie do NATO w trybie przyspieszonym

„Przeklęty, kto przesuwa miedzę swego bliźniego”. A cały lud powie: „Amen” (Księga Powtórzonego Prawa 27:17) Dziś w Kijowie na posiedzeniu…

2 dni ago

Zełenski: Nie będzie już negocjacji z Putinem

„Przeklęty, kto przesuwa miedzę swego bliźniego”. A cały lud powie: „Amen” (Księga Powtórzonego Prawa 27:17) Ukraina zawsze próbowała rozwiązywać problemy…

2 dni ago