Polityka

Piłsudski vs Dmowski

Polityka polska ściśle jest związana z tradycją polityczną, ukształtowaną na początku XX wieku. Dwa obozy, endecki i piłsudczycy, do dzisiaj walczą nie tylko w Warszawie, ale i Brukseli, Kijowie, Berlinie i Moskwie.

Pod koniec I wojny światowej Polacy przygotowali dwa plany działań na terenie międzynarodowym. Autor jednego z nich, Roman Dmowski, proponował dla dobra Polski radykalne ograniczanie praw mniejszości narodowych w Polsce oraz dalszą ich polonizację, czyli ominięcia kwestii Ukraińców, Litwinów i Białorusinów. Natomiast Polska powinna dążyć do przyjaznych i dobrosąsiedzkich stosunków z mocarstwami: niemieckim i rosyjskim. Hasłem planu było „Polska dla Polaków”. Autorem drugiego planu był Józef Piłsudski, który jak i jego zwolennicy stał na gruncie federacji jagiellońskiej, tj. organizowania Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1772 r. Białorusini, Litwini i Ukraińcy mogli dobrowolnie przystąpić do tej federacji i otrzymać równe prawa. Plan był racjonalny i do przyjęcia dla narodów, sąsiadujących na Wschodzie od Polski. Przewidywał on konflikt z Moskwą, która pretendowała na wpływy na Kresach Wschodnich.

W skutek działania Dmowskiego i Piłsudskiego, w polskim społeczeństwie powstały dwa antagonistyczne obozy – endecki i piłsudczykowski. W pierwszym obozie znalazł się Jędrzej Giertych, Roman Dmowski, Stanisław Grabski, Joachim Bartoszewicz, zaś do piłsudczyków należeli Leon Wasilewski, Tadeusz Hołówko, Włodzimierz Bączkowski, Henryk Józewski, Józef Łobodowski. Pozycja piłsudczyków opierała się na marszałka Piłsudskiego, wyrażające się dążeniem do polsko-ukraińskiego pojednania ze względu na wspólną historię sięgającą czasów Kazimierza Wielkiego i Stefana Batorego, a przeżywającą kryzys za sprawą Wiśniowieckich i innych królewiąt kresowych. Dwa akapity z prac Piłsudskiego dają do zrozumienia myśl polityczną tego obozu. Piłsudski pisał:

„Przyniesienie wolności ludom z nami sąsiadującym, będzie punktem honoru mego życia, jako męża stanu i żołnierza. Znam więzi historyczne, które je z nami łączą; wiem, że więzy te zacieśniały się nieraz po rozbiorze Polski. Oswabadzając z tych ucisków, chcę tym samym zatrzeć ostatnie ślady rozbioru. Przywiązać ich do Polski pod grozą bata – nigdy w życiu! Byłaby to odpowiedź udzielona gwałtem teraźniejszości na gwałty przeszłości”.

Jednym z najważniejszych zagadnień, które starali się rozwiązać obozy polityczne, była kwestia ukraińska. Pierwszym krokiem stał się sojusz Piłsudskiego-Petlury w 1920 roku i wspólna wojskowa wyprawa na Kijów. Innym przykładem działania piłsudczyków, w 1932 roku została wysunięta i zrealizowana idea założenia czasopisma polsko-ukraińskiego. Tak powstał „Biuletyn Polsko-Ukraiński”. Dwa lata wcześniej, w 1930 roku, zorganizowano w Warszawie Ukraiński Instytut Naukowy, a w 1933 roku – Towarzystwo Polsko-Ukraińskie. Powyższe instytucje prowadziły dialog kulturowy, który sprzyjał porozumieniu polsko-ukraińskiemu.

Dzisiaj polityczne partie: Prawo i Sprawiedliwość (Jarosław Kaczyński), Platforma obywatelska (Grzegorz Schetyna), Kongres Nowej Prawicy (Janusz Korwin-Mikke), budują swoją pozycję w polityce zewnętrznej i wewnętrznej opierając się na te dwie myśli politycznej. Niektórych dziwi moskalofilstwo Janusza Korwina-Mikke, germanofilstwo wielu członków Platformy Obywatelskiej, czy krytyka Jarosława Kaczyńskiego za zaangażowania się w sprawy ukraińskie ze strony zwolenników Prawa i Sprawiedliwości.

Related Post

Opcje polityczne nie tylko różnią się polityką wschodnią. Sprzeczki toczą się także o wpływ zagranicznego kapitału na gospodarkę polską, prywatyzację oraz sojuszników na arenie międzynarodowej. Nawet konserwatywna i katolicka elita nie ma jednego zdania, czy Gazprom ma dostarczać gaz do polskich domów, a czy należy wybudować port gazowy, żeby mieć alternatywę. Myśl polityczna także wyznacza sojuszników strategicznych. Piłsudczycy wykluczali jakikolwiek sojuszy z imperialistyczną Rosją. Przekłada się to nawet na zaangażowania się Polaków w wojskowe misje międzynarodowe w ramach NATO. Niektórzy uważają bowiem, że NATO reprezentuje, przede wszystkim poglądy USA, natomiast Polska musi być zorientowana na Niemcy oraz ich sojuszników.

Zwolennicy Rzeczypospolitej Jagiellońskiej, śp. Prezydent Lech Kaczyński, Jarosław Kaczyński i Prawo i Sprawiedliwość prezentują poglądy określone przez Józefa Piłsudskiego. Ta opcja polityczna często była krytykowana przez inne obozy narodowe. Segmentem polskiej prawicy są także moskalofile, obecnie reprezentowane przez Janusza Korwina-Mikke, a wcześniej przez lidera Ligi Polskich Rodzin Romana Giertycha. To środowisko, oraz organizacje kresowe szczególnie krytykują Jarosława Kaczyńskiego. Jeżeli mówimy o środowiskach kresowych, to krytyka prawicy, reprezentującą przez Prawo i Sprawiedliwość, wynika z jeszcze żywej pamięci bólu, doznanego od Ukraińców na Kresach Wschodnich. Jednak nawet Józef Piłsudski swego czasu był krytykowany przez Polaków za prowadzoną politykę wschodnią. Znajdujemy te wątki w jego pracach. Marszałek pisał:

„Na bagnetach niesiemy tym nieszczęsnym krajom wolność bez zastrzeżeń. Wiem, że wielu Polaków nie podziela mego zdania. Przypisują oni >>niedomodze mózgu i serca<< niechęć niektórych sąsiadów naszych do zostania Polakami. Są oni w głębi duszy i nieświadomie Polakami, mówią niektórzy z naszych patriotów. Takim językiem przemawiali Rosjanie i Niemcy. Oni również przypisywali niedomogom mózgu i serca wstręt Polaków do Rosji i Niemiec”.

Jak widzimy, historia ciągle się powtarza i Dmowscy i Piłsudscy znowu i znowu powracają na scenę polityczną. Każdy z nich stara się dbać o dobro Polski i Polaków i każdy uważa, że ma rację i jest ona racją stanu.

Jagiellonia.org / Jan Matkowski

Zachęcamy do komentowania materiału na naszym oficjalnym fanpage’u:https://www.facebook.com/jagiellonia.org/

Jan Matkowski

publicysta

View Comments

  • Roman Dmowski był prorosyjskim działaczem, postulującym zjednoczenie wszystkich ziem polskich w ramach Imperium Rosyjskiego. Dmowski starał się przekonać Rosję o swej i Polaków lojalności do Imperium Rosyjskiego. Uczynił to, stając po stronie ruchu neoslawistycznego. Dmowski zaprezentował pogląd, że Rosja umożliwia polityczne zjednoczenie narodu polskiego zaznając jednocześnie, że „rozwiązanie kwestii polskiej leży w rękach Rosji”.

    Wielu Polaków było zszokowanych jego postawą i prorosyjskim nastawieniem, co spowodowało, że wówczas z Ligi Narodowej odeszło około 20% członków, a wiele pobocznych organizacji zerwało z nią kontakty. W wyniku serii rozłamów w latach 1907–1911 endecja utraciła wpływ na młode pokolenie, jednak Dmowski zadecydował o utrzymaniu kursu pojednania z Rosją.

    Bardzo dobrze przyjął deklarację złożoną 8 sierpnia 1914 roku w Dumie Państwowej przez swojego przyjaciela i posła Wiktora Jarońskiego, dotyczącą solidarności narodu polskiego z Rosją w jej walce z Niemcami. Napisał o niej później: „Nigdy w życiu żaden nasz krok polityczny tak mię nie ucieszył”.

    Od wybuchu I wojny światowej konsekwentnie działał na rzecz Rosji, utworzył w Warszawie Komitet Narodowy Polski, stojący na gruncie manifestu wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza Romanowa do Polaków z 14 sierpnia 1914. W odpowiedzi na deklarację wodza naczelnego wojsk rosyjskich wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza Romanowa z 14 sierpnia 1914 roku, podpisał telegram dziękczynny, głoszący m.in., że krew synów Polski, przelana łącznie z krwią synów Rosyi w walce ze wspólnym wrogiem, stanie się największą rękojmią nowego życia w pokoju i przyjaźni dwóch narodów słowiańskich.

    Dmowski nie ukrywał także sympatii do ruchu faszystowskiego w wywiadzie dla Gazety Warszawskiej w 1925 roku stwierdził: „Gdybyśmy byli podobni do dzisiejszych Włoch, gdybyśmy mieli taką organizację jak faszyzm, gdybyśmy wreszcie mieli Mussoliniego, największego niewątpliwie człowieka w dzisiejszej Europie, niczego więcej nie byłoby nam potrzeba”. Próbował naśladować faszyzm włoski tworząc Obóz Wielkiej Polski.

Share
Published by
Jan Matkowski

Recent Posts

Ukraina otrzyma samoloty bojowe od partnerów – Reznikow

Partnerzy Ukrainy z koalicji antyputinowskiej dostarczą Ukrainie samoloty. O tym 5 lutego podczas konferencji prasowej oświadczył minister obrony Ukrainy Ołeksij…

7 godzin ago

Europa w cieniu Kremla. W ujawnionych przez hakerów e-mailach jest polski ślad

Deputowany do rosyjskiej Dumy Sargis Mirzachanjan utworzył siatkę europejskich polityków, którzy mieli pracować w charakterze agentów wpływu Kremla. Dowodzą tego…

11 godzin ago

Jabłoński: Wyjście Rosji z twarzą z tego konfliktu byłoby najgorszym scenariuszem

„Wyjście z twarzą agresora z tego konfliktu byłoby najgorszym scenariuszem – nie tylko, jeśli chodzi o nasze bezpieczeństwo, ale globalnie”…

2 dni ago

Armia wychodzi z ofertą do studentów, KUL w centrum współpracy z wojskiem

Wojsko Polskie stale zwiększa swoje szeregi, w tym celu stawia na szeroko rozumianą społeczność akademicką. Na Lubelszczyźnie ważnym ośrodkiem tej…

3 dni ago

Premier Morawiecki dla „Bilda”: „Naszym celem jest wsparcie Ukrainy tak, aby wygrała ona tę wojnę”

W ocenie dziennika polski premier jest najtwardszym sojusznikiem Ukrainy w trakcie jej wojny z Rosją, a jednocześnie najostrzejszym krytykiem rządu…

3 dni ago