Dlaczego 11 listopada?

Przeciwnicy tej tradycji proponują inne daty, na przykład:

• 7 listopada – powstanie Tymczasowego Rządu Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele
• 10 listopada – powrót Piłsudskiego z Magdeburga do Warszawy
• 12 listopada – przejęcie przez Piłsudskiego władzy wykonawczej
• 14 listopada – samorozwiązanie Rady Regencyjnej
• 17 listopada – utworzenie gabinetu Jędrzeja Moraczewskiego
• 19 listopada – notyfikowanie powstania państwa polskiego

7, 10 i 19 listopada uważam za niedorzeczność. Pierwsza data wiąże się z powstaniem lokalnego ośrodka władzy pod przywództwem polityka nie posiadającego zasług i autorytetu tej miary, co Piłsudski, przezeń niemianowanego, ani nie obdarzonego mandatem społeczeństwa. Druga nie oznacza w zasadzie niczego – od kiedy bowiem czyjś przyjazd sam w sobie decyduje o stworzeniu organizacji państwowej?! Trzecia z kolei dotyczy ogłoszenia faktu już zaistniałego.

Pozostałe daty są mniej niedorzeczne, aliści…

Abstrahując od faktu zakorzenienia tradycji 11 listopada w III (IV?) RP, przemawia za nią sposobność wpisania odnowionej polskiej niepodległości w europejski kontekst zakończenia I wojny światowej. Powstaliśmy z odmętów tego konfliktu i o tym należy pamiętać.
Jest i argument drugi, bardziej prozaiczny może. Pod koniec wojny, kiedy wszystkie monarchie zaborcze znalazły się w stanie rozkładu, powstało na ziemiach polskich kilka regionalnych ośrodków władzy – nie tylko w Lublinie, ale również w Krakowie, Cieszynie, czy Lwowie. I oto 11 listopada Józef Piłsudski, niebędący, co ważne, obcym nominatem, przejmuje w Warszawie kontrolę nad wojskiem – depozytariuszem idei niepodległościowych. Tym samym tworzy zalążek władzy stołecznej, zdolnej do samoobronny i opartej na tradycji polskiej irredenty.

I to właśnie wydarzenie, jak również jego europejski kontekst nadają dacie 11 listopada odpowiednią rangę.

Dominik Szczęsny-Kostanecki
Fot. Tomasz Gzell/PAP

PRZECZYTAJ: