Powstanie warszawskie – największa akcja zbrojna podziemia w okupowanej przez Niemców Europie

Planowane na kilka dni Powstanie w Warszawie trwało ponad dwa miesiące. W pierwotnych planach Komedy Głównej AK moment wybuchu powstania przewidywano na wczesne godziny ranne. Dlaczego ,,Godzina W” wypadła na 17.00 ? Jak wyglądał początek tego zrywu patriotycznego mieszkańców stolicy? Czym była akcja,, Burza”?

Powstanie warszawskie było największą podziemną akcją zbrojną w okupowanej przez Niemców Europie. 1 sierpnia 1944 r. do walki w stolicy przystąpiło ok. 40-50 tys. powstańców. Planowane na kilka dni Powstanie w Warszawie trwało ponad dwa miesiące. W czasie walk w Warszawie zginęło ok. 18 tys. powstańców, a 25 tys. zostało rannych. Tych mieszkańców, którzy pozostali przy życiu było ich około pół miliona wypędzono z miasta. Warszawa po powstaniu zostało niemal całkowicie spalona i zniszczona. Jak wyglądał początek tego zrywu patriotycznego mieszkańców stolicy? Co oznaczała ,,Godzina W”? Czym była akcja,, Burza”?

Akcja „Burza” była operacją wojskową zorganizowaną oddziały Armii Krajowej przeciw wojskom niemieckim w końcowej fazie okupacji niemieckiej. Miała miejsce bezpośrednio przed wkroczeniem Armii Czerwonej. Akcja Rozpoczęła się w styczniu 1944, kiedy to Rosjanie przekroczyli na Wołyniu ustaloną granicę polsko-radziecką. Rozkaz do jej rozpoczęcia wydał w listopadzie 1943 komendant główny Armii Krajowej gen. Tadeusz Komorowski. Do akcji „Burza” zmobilizowano łącznie ok. 100 tys. żołnierzy Armii Krajowej.

31 lipca 1944, po odprawie Komendy Głównej Armii Krajowej Tadeusz Komorowski ps. „Bór” wydał Antoniemu Chruścielowi ,,Monter” ok. godz. 17.45 ustny rozkaz o rozpoczęciu akcji „Burza” w Warszawie. Powstanie miało się rozpocząć 1 sierpnia 1944 o godz. 17.00. Rozkaz został wydany i za zgodą wezwanego pilnie na odprawę Delegata Rządu na Kraj Jana Stanisława Jankowskiego Po powrocie do kwatery swego sztabu „Monter” wydał rozkaz dla żołnierzy.

W pierwotnych planach Komedy Głównej AK moment wybuchu powstania przewidywano na wczesne godziny ranne. Jednak na wniosek „Montera” postanowiono, że powstanie rozpocznie się o godz. 17.00. Rozkaz określający dzień i godzinę rozpoczęcia walki został wydany przez „Montera” ok. godz. 19.00 – na krótko przed rozpoczynająca się o 20.00 godziną policyjną. To było powodem dlaczego wieści o rozpoczęciu powstania zaczęto być przekazywany 1 sierpnia od godzin porannych. Powstanie miało wybuchnąć w Warszawie o godzinie 17. Dziś o momencie rozpoczęcia zrywu patriotycznego w Warszawie mówi się jako o ,,Godzinie W”.

Dlaczego ,,Godzina W” wypadła na 17.00 ? Wybór tej akurat godziny wynikał ze wzmożonego ruchu ulicznego, wtedy był to czas powrotów mieszkańców z pracy do domów). To miało ułatwić wtopienie się w tłum żołnierzom zmierzającym do punktów koncentracji swoich oddziałów, jak również transport broni i amunicji. Ponadto powstańcy po 17.00 dysponowaliby jeszcze kilkoma godzinami ze światłem dziennym, co pomogłoby w opanowaniu wyznaczonych obiektów.

Nie wszystkim oddziałom udało się utrzymać przygotowania w tajemnicy do godz. 17.00. Trzeba pamiętać, że do pierwszych walk z Niemcami doszło na Żoliborzu już ok. godz. 14.00, na Woli i w Śródmieściu Północ – ok. 16.00. Napływające meldunki skłoniły dowódcę wojskowego Warszawy do ogłoszenia ok. godz. 16.30 alarmu dla garnizonu warszawskiego Co roku W całej Polsce ,a głównie w Warszawie 1 sierpnia o godz. 17.00 włączane są syreny. Autobusy, tramwaje, wiele aut i przechodniów zatrzymuje się na znak upamiętnienia Powstania Warszawskiego.

Źródło: Dzieje.pl, PAP, Fronda.pl