Sojusz Piłsudski-Petlura. Generał Wołodymyr Salski – w ciągłej gotowości do kolejnej wojny z bolszewikami

4 LIPCA 2020 ROKU MINĘŁA 137. ROCZNICA URODZIN GENERAŁA ARMII UKRAIŃSKIEJ REPUBLIKI LUDOWEJ,
PREMIERA UKRAIŃSKIEJ REPUBLIKI LUDOWEJ NA UCHODŹSTWIE WOŁODYMYRA SALSKIEGO

Jesienią 1919 r. został na krótko głównodowodzącym Armii Czynnej URL, a następnie – po raz pierwszy – ministrem spraw wojskowych (po raz ostatni pełnił tę funkcję przez 16 lat od 1924 r. do śmierci).

Jako minister spraw wojskowych prowadził w latach 1926-1939 współpracę ze Sztabem Generalnym Wojska Polskiego, której celem było przygotowanie armii ukraińskiej na wypadek wojny Polski z ZSRS. Ukraiński rząd emigracyjny prowadził działalność szkoleniową i utrzymywał w gotowości 10 komisji poborowych, których ewidencja obejmowała ponad 9000 żołnierzy i ponad 800 oficerów – zgodnie z przepisami wewnętrznymi URL, duża część weteranów 1920 r. nie została zdemobilizowana, tylko wysłana na długotrwałe urlopy.

Armia ukraińska miała w ciągu kilku tygodni osiągnąć stan ok. 25 000 żołnierzy (docelowo – ok. 100 000) i z terytorium Polski oraz Rumunii wkroczyć na terytorium ZSRR w okolicy Kamieńca Podolskiego, by tam zdobyć przyczółek do organizowania armii i dalszych działań zaczepnych. Koordynowano również kierowanie Ukraińców do służby w Wojsku Polskim jako tak zwanych oficerów kontraktowych.

Od 1921 r. w imieniu naczelnego atamana Symona Petlury pełnił funkcję przedstawiciela wojskowego na Bałkanach. Generał Wołodymyr Salski był bardzo dogodnym politykiem, miał swoje własne i specjalne podejście do spraw oraz metody ich rozwiązywania. Udzielał odpowiednich instrukcji bardzo trafnie i zawsze szczegółowo, i prawie zawsze, gdy jego instrukcje były wykonywane zgodnie z tymi instrukcjami, zostały one wykonane z powodzeniem dla sprawy. Było to szczególnie widoczne w Turcji, szczególnie w Bułgarii, a najsilniej w Jugosławii, ponieważ istniała wielka opozycja ze strony białych Rosjan, którzy zajęli znaczne stanowiska w Jugosławii i wywierali wielki wpływ na lokalną administrację państwową.

Generał Wołodymyr Salski był wybitnym i wysoko wykwalifikowanym szefem sztabu, wybitnym taktykiem i strategiem oraz wysokim politykiem. Na wszystkich wysokich stanowiskach wykazywał się nie tylko wszechstronną i głęboką znajomość tematu, ale także niezwykłą szczerością, braterskim podejściem do podległych.

W październiku 1940 roku zmarł po zabiegu w szpitalu. Spoczywa wraz z żoną Nadiją na kwaterze nr 36 (generalskiej) cmentarza prawosławnego na Woli.

Jego brat Ołeksandr był uczestnikiem II Pochodu Zimowego armii URL, w czasie którego trafił do niewoli bolszewickiej i został stracony pod Bazarem.

Syn Wołodymyra Salskiego, kapitan pilot Jerzy Salski (1915-1996) był absolwentem Centrum Wyszkolenia Lotnictwa w Dęblinie, następnie jako żołnierz Wojska Polskiego odbywał loty bojowe w ramach kampanii wrześniowej, później we Francji i (w strukturach RAF – Dywizjon 300 i 309) w Wielkiej Brytanii. Od 1952 r. przebywał w Kanadzie, gdzie był m. in. ekspertem ds. lotniczych i kosmicznych w kanadyjskim ministerstwie obrony. Przez 12 lat służył w Dowództwie Obrony Północnoamerykańskiej Przestrzeni Powietrznej i Kosmicznej.

Sergij Porowczuk

Fot. Gen. Antoni Listowski, Symon Petlura, płk Wołodymyr Salśkyj, płk Marko Bezruczko, oficerowie ukraińscy i polscy – Berdyczów, wyprawa kijowska, kwiecień 1920